Ochrona osób i mienia 2026/2027 – czas pracy 24 godziny, odpoczynek, grafik i nadgodziny
🛡️ OCHRONA OSÓB I MIENIA
CZAS PRACY 2026/2027 • ART. 137 KODEKSU PRACY
Aktualizacja: 16 listopada 2026 r. | Stan prawny na dzień aktualizacji.
Ochrona osób i mienia a czas pracy to jedno z bardziej wymagających zagadnień w organizacji pracy zmianowej. W określonych warunkach Kodeks pracy dopuszcza bowiem zatrudnienie pracownika ochrony na zmianie trwającej nawet 24 godziny.
Nie oznacza to jednak, że ochroniarz może pracować przez całą dobę, a następnie wrócić do pracy po kilku godzinach przerwy. System ten podlega szczególnym zasadom dotyczącym odpoczynku, okresów rozliczeniowych, przerw oraz ewidencji czasu pracy.
Podstawą prawną jest art. 137 Kodeksu pracy, który pozwala stosować specjalny system równoważnego czasu pracy przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób, a także wobec pracowników zakładowych straży pożarnych i zakładowych służb ratowniczych.
W praktyce pojawiają się pytania: czy po 24 godzinach pracy przysługuje 24 czy 48 godzin odpoczynku, czy każda godzina ponad ósmą jest nadgodziną, jak rozliczyć pracę nocną i ile urlopu wykorzystuje się podczas jednej całodobowej zmiany?
W poradniku wyjaśniamy zasady obowiązujące w 2026 i 2027 roku, przedstawiamy grafik ochroniarza na listopad 2026 roku, przykłady wynagrodzeń, trzy wzory dokumentów HR oraz checklistę umożliwiającą kontrolę zgodności rozkładu z Kodeksem pracy.
📚 Spis treści – kliknij, aby rozwinąć
- Art. 137 Kodeksu pracy
- Kogo obejmuje ten system?
- Czy ochroniarz może pracować 24 godziny?
- Odpoczynek po 24 godzinach pracy
- Przykładowy grafik 2026
- Wymiar i okres rozliczeniowy
- Nadgodziny i wynagrodzenie
- Praca nocna i dodatek
- Niedziele i święta
- Przerwy w 24-godzinnej zmianie
- Czy ochroniarz może spać na służbie?
- Urlop i zwolnienie lekarskie
- Pracownicy szczególnie chronieni
- 12, 16 i 24 godziny – różnice
- Jak wprowadzić system?
- Ewidencja czasu pracy
- Najczęstsze błędy
- Trzy wzory HR
- Przykład błędnego grafiku
- Polecana książka
- Porada eksperta
- Checklista HR
- FAQ
⚖️ Ochrona osób i mienia – co mówi art. 137 Kodeksu pracy?
Art. 137 KP dopuszcza stosowanie szczególnego systemu równoważnego czasu pracy wobec określonych grup pracowników.
W systemie tym można przedłużyć dobowy wymiar czasu pracy do 24 godzin.
Przepis nie znosi jednak podstawowych zasad dotyczących przeciętnego tygodniowego czasu pracy. Długie zmiany muszą być odpowiednio równoważone krótszą pracą lub dniami wolnymi.
Pracodawca nadal powinien kontrolować:
- prawidłowość wprowadzenia systemu,
- wymiar godzin w okresie rozliczeniowym,
- odpoczynek bezpośrednio po przedłużonej zmianie,
- odpoczynek tygodniowy,
- przerwy i warunki bezpieczeństwa pracy,
- godziny nocne, niedziele i święta,
- ewentualną pracę nadliczbową.
✅ Najważniejsza zasada
Art. 137 KP daje możliwość planowania pracy do 24 godzin na dobę, ale nie pozwala automatycznie zwiększyć przeciętnego tygodniowego wymiaru pracy ponad obowiązujące normy.
🛡️ Kogo można zatrudniać w systemie 24-godzinnym?
Art. 137 KP wskazuje konkretne rodzaje zatrudnienia, przy których dopuszczalne jest przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy do 24 godzin.
🏢 Pilnowanie mienia
Może obejmować zadania związane z ochroną obiektów, nieruchomości, składników majątkowych lub innych powierzonych zasobów.
Przykładem może być pracownik odpowiedzialny za pilnowanie zakładu, magazynu albo wyznaczonego obiektu.
👥 Ochrona osób
Dotyczy pracowników rzeczywiście wykonujących zadania polegające na zapewnianiu ochrony osób.
O możliwości stosowania systemu decyduje charakter pracy, a nie samo zatrudnienie w firmie ochroniarskiej.
🚒 Zakładowe straże pożarne
Przepis obejmuje również pracowników zakładowych straży pożarnych.
Nie należy jednak automatycznie przenosić zasad art. 137 KP na każdą formację pożarniczą, jeżeli jej członkowie podlegają odrębnym przepisom służbowym.
🚑 Zakładowe służby ratownicze
Możliwe jest również zastosowanie systemu do pracowników zakładowych służb ratowniczych, po uwzględnieniu charakteru ich pracy i ewentualnych regulacji szczególnych.
Uwaga: samo stanowisko „pracownik ochrony”, „recepcjonista” albo „pracownik techniczny” nie przesądza automatycznie o dopuszczalności zmian 24-godzinnych. Liczy się rzeczywisty zakres obowiązków.
⏱️ Czy pracownik ochrony może pracować 24 godziny bez przerwy?
Art. 137 KP pozwala zaplanować zmianę trwającą maksymalnie 24 godziny. Nie oznacza to jednak braku prawa do ustawowych przerw.
W praktyce taka zmiana może rozpoczynać się o godzinie 8:00 i kończyć o 8:00 następnego dnia.
Przykład całodobowej zmiany:
Poniedziałek: rozpoczęcie pracy o 8:00.
Wtorek: zakończenie pracy o 8:00.
24 GODZINY PRACY
Zmiana obejmująca dwie daty kalendarzowe.
Taką zmianę należy rozpatrywać zgodnie z pojęciem doby pracowniczej, a nie jako dwie odrębne zmiany tylko dlatego, że występuje północ.
Nie każdy pracownik ochrony może jednak pracować przez 24 godziny. Należy sprawdzić warunki zatrudnienia, ograniczenia ochronne, charakter pracy i ryzyko zawodowe.
❓ Czy można zaplanować 26 godzin pracy?
Nie wolno planować 26-godzinnych zmian jako zwykłego przedłużonego wymiaru wynikającego z art. 137 KP.
Limit przewidziany dla tego systemu wynosi 24 godziny. Dodatkowe czynności wymagają odrębnej analizy ich dopuszczalności i konsekwencji prawnych. Nie można z góry uznawać, że samo naliczenie dodatku za nadgodziny legalizuje przekroczenie limitu.
🛌 Ile odpoczynku przysługuje po 24 godzinach pracy?
Zgodnie z art. 137 KP odpowiednio stosuje się art. 136 § 2 KP.
Oznacza to obowiązek zapewnienia pracownikowi bezpośrednio po zakończeniu pracy w przedłużonym dobowym wymiarze odpoczynku trwającego co najmniej tyle godzin, ile pracownik przepracował.
ODPOCZYNEK PO ZMIANIE
12 godzin pracy: co najmniej 12 godzin odpoczynku.
16 godzin pracy: co najmniej 16 godzin odpoczynku.
20 godzin pracy: co najmniej 20 godzin odpoczynku.
24 godziny pracy: co najmniej 24 godziny odpoczynku.
24 h pracy → min. 24 h odpoczynku
📋 Przykład – zmiana od 8:00 do 8:00
Pracownik rozpoczyna zmianę w poniedziałek o 8:00 i kończy ją we wtorek o 8:00.
Najwcześniejszy koniec wymaganego odpoczynku po tej zmianie przypada w środę o 8:00.
Nie oznacza to automatycznie, że właśnie wtedy można zaplanować kolejną zmianę. Należy jeszcze uwzględnić pozostałe obowiązujące ograniczenia.
📅 Co z 35-godzinnym odpoczynkiem tygodniowym?
Art. 133 KP przewiduje co do zasady co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego.
Odpoczynek po przedłużonej zmianie i odpoczynek tygodniowy należy rozpatrywać łącznie, z zachowaniem wymagań wynikających z obu przepisów.
Nie trzeba mechanicznie dodawać 24 i 35 godzin po każdej zmianie. Jednak samo zapewnienie 24 godzin odpoczynku po pracy nie oznacza, że automatycznie spełniono również wymóg odpoczynku tygodniowego.
❓ Czy grafik 24/24 zawsze jest legalny?
Nie. Powtarzanie 24 godzin pracy i 24 godzin wolnego w dłuższym okresie prowadziłoby między innymi do znacznego przekraczania przeciętnego wymiaru czasu pracy pełnego etatu.
Nie można uznać takiego harmonogramu za prawidłowy wyłącznie dlatego, że po każdej zmianie występuje 24-godzinna przerwa.
📅 Grafik pracownika ochrony na listopad 2026 roku – przykład 160 godzin
Załóżmy, że pracownik jest zatrudniony na pełny etat, objęty prawidłowo wprowadzonym systemem z art. 137 KP i miesięcznym okresem rozliczeniowym.
W listopadzie 2026 roku standardowy wymiar pełnego etatu wynosi 160 godzin.
Przygotujmy harmonogram obejmujący sześć zmian 24-godzinnych oraz dwie zmiany ośmiogodzinne.
🛡️ LISTOPAD 2026 – GRAFIK OCHRONY
2–3 listopada: 8:00–8:00 = 24 h
5–6 listopada: 8:00–8:00 = 24 h
Razem: 48 h
9–10 listopada: 8:00–8:00 = 24 h
12–13 listopada: 8:00–8:00 = 24 h
Razem: 48 h
16–17 listopada: 8:00–8:00 = 24 h
19–20 listopada: 8:00–8:00 = 24 h
Razem: 48 h
23 listopada: 8:00–16:00 = 8 h
26 listopada: 8:00–16:00 = 8 h
Razem: 16 h
6 × 24 h + 2 × 8 h
160 GODZIN
Łącznie 8 zmian roboczych
✅ Co pokazuje ten przykład?
Harmonogram obejmuje prawidłowy miesięczny wymiar godzin dla standardowego pełnego etatu.
Pomiędzy zmianami 24-godzinnymi występuje co najmniej 48 godzin przerwy, a w odpowiednich częściach miesiąca także dłuższe okresy odpoczynku.
Przykład nie przewiduje pracy w dniu 11 listopada, który jest świętem ustawowo wolnym od pracy.
Ponieważ każda z sześciu 24-godzinnych zmian obejmuje porę nocną, konieczne będzie również ustalenie i wypłacenie odpowiednich dodatków nocnych.
Nie każda firma ochroniarska może wykorzystywać identyczny rozkład. Trzeba uwzględnić godziny pracy całej obsady, indywidualne ograniczenia, ocenę ryzyka zawodowego oraz zmiany na granicy sąsiadujących okresów rozliczeniowych.
Uwaga: przedstawiony harmonogram dotyczy jednego pracownika. Nie stanowi pełnego planu całodobowej obsady obiektu. Dla wszystkich pracowników trzeba sporządzić osobne rozkłady spełniające wymagania prawa pracy.
🧮 Ile godzin miesięcznie może pracować ochroniarz?
Przedłużenie dobowej zmiany do 24 godzin nie oznacza automatycznie zwiększenia miesięcznego wymiaru pełnego etatu.
Wymiar czasu pracy oblicza się zgodnie z właściwymi przepisami, co do zasady według art. 130 KP.
📊 Przykład – listopad 2026
4 pełne tygodnie × 40 godzin = 160 godzin
30 listopada = +8 godzin
Święto 11 listopada = −8 godzin
160 + 8 − 8 = 160 h
W tym miesiącu pracownik może mieć zaplanowaną mniejszą liczbę dni roboczych, jeżeli poszczególne zmiany są dłuższe, a cały rozkład odpowiada przepisom.
Roczne i miesięczne wartości godzin opisaliśmy również w poradniku Wymiar czasu pracy 2026/2027 – tabela godzin i dni.
📅 Czy okres rozliczeniowy zawsze wynosi miesiąc?
Art. 137 KP przewiduje zasadniczo okres rozliczeniowy nieprzekraczający jednego miesiąca.
Jednocześnie przepis odsyła do art. 135 § 2 i 3 KP. Odpowiednie stosowanie tych regulacji dopuszcza szczególne wydłużenie okresu do trzech miesięcy, a przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych – do czterech miesięcy, po spełnieniu właściwych przesłanek.
Dodatkowo art. 129 § 2 KP przewiduje odrębną możliwość przedłużenia okresu rozliczeniowego w każdym systemie czasu pracy, nawet do 12 miesięcy, przy spełnieniu warunków ustawowych i zachowaniu procedury wprowadzenia.
Nie wolno jednak przyjmować, że firma ochroniarska może automatycznie stosować długi okres rozliczeniowy tylko dlatego, że zatrudnia pracowników na zmiany 24-godzinne.
Przeczytaj również Okresy rozliczeniowe czasu pracy – zasady, 12 miesięcy i wzory HR.
💰 Czy 24 godziny pracy oznaczają 16 nadgodzin?
Nie, jeżeli praca została prawidłowo zaplanowana w systemie równoważnym z art. 137 KP.
Godziny od dziewiątej do dwudziestej czwartej mogą stanowić część legalnie przedłużonego dobowego wymiaru pracy.
Nie oznacza to jednak, że nie przysługuje za nie normalne wynagrodzenie.
📋 Przykład – stawka 36 zł brutto za godzinę
Pracownik otrzymuje wynagrodzenie według stawki godzinowej 36 zł brutto i ma prawidłowo zaplanowaną zmianę trwającą 24 godziny.
24 godziny × 36 zł
864 zł brutto
Wynagrodzenie podstawowe za zmianę – bez dodatków nocnych i innych świadczeń.
Za sam fakt prawidłowego zaplanowania 24-godzinnej zmiany nie należy automatycznie naliczać 16 godzin nadliczbowych.
Odrębnie trzeba jednak ustalić dodatki należne np. za pracę w porze nocnej.
⚖️ Kiedy powstają rzeczywiste nadgodziny?
Nadgodziny mogą powstać między innymi wskutek przekroczenia właściwej normy przeciętnej tygodniowej w przyjętym okresie rozliczeniowym.
Przy rozliczaniu trzeba również uwzględnić ewentualną pracę poza prawidłowo zaplanowanym wymiarem dobowym.
Takiej pracy nie wolno jednak używać do zwykłego planowania zmian dłuższych niż ustawowe 24 godziny.
Za nadgodziny należą się właściwe rekompensaty, ale sam obowiązek ich rozliczenia nie oznacza, że naruszenie limitów czasu pracy było dopuszczalne.
📊 Czy 48 godzin w jednym tygodniu to nadgodziny?
Niekoniecznie.
Przeciętna tygodniowa norma czasu pracy jest rozliczana w przyjętym okresie rozliczeniowym.
Przy prawidłowo zastosowanym systemie równoważnym możliwe jest nierównomierne rozłożenie pracy między tygodniami, o ile cały okres odpowiada wymaganym normom, odpoczynkom i wymiarowi godzin.
Nie należy też mylić przeciętnej normy 40 godzin z przeciętnym limitem 48 godzin tygodniowo łącznie z nadgodzinami, wynikającym z art. 131 KP.
🌙 Ile wynosi dodatek za pracę w nocy podczas 24-godzinnej zmiany?
Pracownik ochrony wykonujący pracę w porze nocnej ma prawo do dodatku przewidzianego w art. 151⁸ KP.
Dodatek wynosi co najmniej 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę, obliczonej według właściwych zasad.
Nie jest to automatycznie 20% indywidualnej stawki godzinowej pracownika.
⏰ Jak ustala się porę nocną?
Pora nocna obejmuje osiem godzin mieszczących się pomiędzy 21:00 a 7:00. Konkretny ośmiogodzinny przedział powinien zostać prawidłowo ustalony u pracodawcy.
Załóżmy, że w zakładzie pora nocna trwa od 22:00 do 6:00.
Pracownik ochrony wykonuje zmianę od 8:00 jednego dnia do 8:00 następnego dnia.
Łączny czas pracy: 24 godziny.
Godziny nocne: od 22:00 do 6:00.
Liczba godzin nocnych: 8 godzin.
8 GODZIN NOCNYCH
Dodatek należy ustalić za każdą godzinę faktycznie przypadającą na obowiązującą porę nocną.
⚠️ Czy każdy ochroniarz może pracować 24 godziny również w nocy?
Nie zawsze. Art. 151⁷ § 3 KP przewiduje szczególne ograniczenie czasu pracy pracującego w nocy przy pracach szczególnie niebezpiecznych albo związanych z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym.
W odpowiednich przypadkach czas pracy takiego pracownika nie może przekraczać ośmiu godzin na dobę, z zastrzeżeniem wyjątków ustawowych.
Dlatego dopuszczalność 24-godzinnej zmiany wymaga również sprawdzenia charakteru stanowiska i ustaleń dotyczących bezpieczeństwa pracy.
📅 Ochrona osób i mienia w niedziele i święta – zasady rekompensaty
Pilnowanie mienia lub ochrona osób mogą uzasadniać pracę w niedziele i święta na zasadach przewidzianych w Kodeksie pracy.
Nie oznacza to jednak braku obowiązków dotyczących dni wolnych.
🗓️ Jak rozliczać pracę w niedzielę?
Należy ustalić, czy godziny pracy rzeczywiście przypadają w niedzielę w rozumieniu przepisów o czasie pracy.
Przy pracy w niedzielę stosuje się zasady rekompensaty określone w art. 151¹¹ KP.
Co do zasady podstawowym rozwiązaniem jest zapewnienie odpowiedniego dnia wolnego w przewidzianym terminie.
Jeśli nie jest możliwe udzielenie dnia wolnego w terminach ustawowych, należy rozważyć właściwy dodatek do wynagrodzenia.
🎄 Jak rozliczać święta?
Praca wykonywana w święto również podlega odrębnym zasadom dopuszczalności i rekompensaty.
Jeśli zmiana rozpoczyna się przed świętem i trwa także w dniu świątecznym, trzeba prawidłowo ustalić godziny przypadające w poszczególnych dniach oraz odpowiedni sposób rozliczenia.
Nie należy automatycznie traktować całej 24-godzinnej zmiany jako pracy świątecznej wyłącznie dlatego, że część jej godzin przypada w święto.
🛌 Czy pracownik ochrony musi mieć wolne niedziele?
Przy dopuszczalnej pracy niedzielnej należy uwzględnić również art. 151¹² KP oraz właściwe wyjątki.
W praktyce oznacza to potrzebę kontrolowania liczby niedziel wolnych od pracy w dłuższym okresie, a nie jedynie liczby godzin w miesiącu.
☕ Ile przerw przysługuje przy 24 godzinach pracy?
Art. 134 KP uzależnia liczbę przerw od długości dobowego wymiaru czasu pracy.
Przy zmianie trwającej 24 godziny pracownik ma prawo do:
- pierwszej przerwy trwającej co najmniej 15 minut – gdy wymiar wynosi co najmniej sześć godzin,
- drugiej przerwy trwającej co najmniej 15 minut – gdy wymiar przekracza dziewięć godzin,
- trzeciej przerwy trwającej co najmniej 15 minut – gdy wymiar przekracza 16 godzin.
15 + 15 + 15 minut
Minimum 45 minut
Wszystkie trzy przerwy wlicza się do czasu pracy.
Właściwa organizacja przerw ma istotne znaczenie przy jednoosobowej obsadzie obiektu.
Pracodawca powinien tak zorganizować zastępstwa lub nadzór nad stanowiskiem, aby pracownik mógł faktycznie korzystać z przysługujących mu przerw.
Przy szczególnych warunkach pracy mogą też występować dodatkowe uprawnienia.
😴 Czy ochroniarz może spać podczas 24-godzinnej zmiany?
Samo stosowanie systemu 24-godzinnego nie daje pracownikowi ogólnego prawa do wielogodzinnego snu podczas zaplanowanej pracy.
Z drugiej strony nie oznacza też, że pracownik powinien wykonywać przez 24 godziny nieprzerwaną, intensywną pracę bez możliwości skorzystania z należnych przerw.
Zakres obowiązków, sposób organizacji stanowiska, regulamin pracy, wymagania bezpieczeństwa oraz rzeczywiste pozostawanie do dyspozycji pracodawcy mają tutaj podstawowe znaczenie.
🔎 Co, jeśli pracodawca pozwala odpoczywać w pomieszczeniu ochrony?
Nie można automatycznie wyłączać godzin z ewidencji jedynie dlatego, że podczas danej części zmiany pracownik nie wykonywał aktywnych czynności.
Jeżeli musi pozostawać w wyznaczonym miejscu i być gotowy do natychmiastowego podjęcia obowiązków, należy ocenić ten okres zgodnie z definicją czasu pracy.
Jeżeli natomiast pracownik jest rzeczywiście zwolniony z obowiązków i swobodnie dysponuje swoim czasem, kwalifikacja może być odmienna.
Kluczowe jest rzeczywiste podporządkowanie i pozostawanie do dyspozycji pracodawcy, a nie sama nazwa przerwy.
🏖️ Urlop i L4 przy zmianach 24-godzinnych – jak obliczyć godziny?
W przypadku 24-godzinnego systemu czasu pracy szczególnie istotne są zasady godzinowego udzielania urlopu wypoczynkowego.
Zgodnie z art. 154² KP urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem, w wymiarze godzinowym odpowiadającym planowanej pracy.
🏖️ Przykład – urlop podczas zmiany 24 h
Pracownik ma zaplanowaną 24-godzinną zmianę i chce wykorzystać urlop obejmujący całą tę zmianę.
Zaplanowana zmiana: 24 godziny.
Urlop obejmujący całą zmianę: 24 godziny.
Roczna pula przy 26 dniach pełnego etatu: 208 godzin.
208 − 24 = 184 h
Przykładowa pozostała pula po takim urlopie.
Nie oznacza to, że pracownik składa trzy odrębne wnioski urlopowe za trzy kalendarzowe dni. Rozliczenie dotyczy rzeczywistej zmiany i godzin z harmonogramu.
🏥 A jeśli pracownik jest na L4?
Art. 130 § 3 KP przewiduje obniżenie wymiaru czasu pracy o liczbę godzin usprawiedliwionej nieobecności, które zgodnie z rozkładem przypadały do przepracowania.
Jeśli cała prawidłowo zaplanowana 24-godzinna zmiana przypada w okresie usprawiedliwionej nieobecności, obniżenie wymiaru odpowiada 24 godzinom.
Nie należy automatycznie przyjmować ośmiu godzin tylko dlatego, że pracownik pozostaje na pełnym etacie.
Rozliczenie wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku odbywa się według odrębnych zasad.
🤰 Którzy pracownicy nie mogą pracować 24 godzin na dobę?
Art. 148 KP przewiduje szczególne ograniczenia w systemach czasu pracy dopuszczających przedłużone zmiany.
🤰 Pracownice w ciąży
Ich czas pracy w systemie z art. 137 KP nie może przekraczać ośmiu godzin na dobę.
👶 Opieka nad dzieckiem do czwartego roku życia
Bez zgody pracownika opiekującego się dzieckiem do ukończenia przez nie czwartego roku życia nie można przedłużać dobowego czasu pracy ponad osiem godzin w systemach wskazanych w art. 148 KP.
Odrębnie należy pamiętać o przepisach dotyczących pracy w godzinach nadliczbowych i porze nocnej, które przewidują określone uprawnienia rodzicielskie dla opiekunów dzieci do ukończenia ósmego roku życia.
⚠️ Przekroczenia dopuszczalnych stężeń lub natężeń
Ograniczenie do ośmiu godzin dotyczy również pracowników zatrudnionych na stanowiskach wskazanych w art. 148 pkt 1 KP.
♿ Pracownicy z niepełnosprawnościami
Należy odrębnie zweryfikować ograniczenia wynikające z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Przy określonych orzeczeniach obowiązują krótsze normy czasu pracy i szczególne ograniczenia pracy nocnej, z ustawowymi wyjątkami.
Nie można więc automatycznie przyjąć, że każda osoba zatrudniona przy ochronie mienia może pracować w systemie 24-godzinnym.
🔄 Systemy równoważne 12, 16 i 24 godziny – jakie są różnice?
⏱️ Do 12 godzin – art. 135 KP
Ogólny system równoważny, gdy uzasadnia to rodzaj pracy lub jej organizacja.
🔧 Do 16 godzin – art. 136 KP
Dozór urządzeń i częściowe pozostawanie w pogotowiu do pracy.
🛡️ Do 24 godzin – art. 137 KP
Pilnowanie mienia, ochrona osób, zakładowe straże pożarne i zakładowe służby ratownicze.
W każdym wariancie należy uwzględniać jego własne przesłanki, sposób równoważenia godzin i wymagania dotyczące odpoczynku.
Szczegółowe omówienie znajdziesz w artykule Równoważny czas pracy 2026 – grafik, nadgodziny i wzory.
📝 Jak prawidłowo wprowadzić 24-godzinny system czasu pracy?
Przede wszystkim należy ustalić, czy rzeczywisty zakres obowiązków pracowników uzasadnia zastosowanie art. 137 KP.
System powinien zostać wprowadzony zgodnie z właściwymi zasadami dotyczącymi organizacji czasu pracy i aktów zakładowych.
Krok 1 – sprawdź charakter obowiązków
Zweryfikuj, czy pracownicy rzeczywiście wykonują zadania związane z pilnowaniem mienia, ochroną osób albo należą do innych grup objętych przepisem.
Krok 2 – zweryfikuj ograniczenia BHP
Przeanalizuj ocenę ryzyka zawodowego, warunki nocnej pracy, obciążenie psychofizyczne, dostępność przerw i konieczność zapewnienia zastępstw.
Krok 3 – wprowadź system we właściwym trybie
Zastosuj art. 150 KP oraz odpowiednie przepisy dotyczące układu zbiorowego pracy, regulaminu pracy albo obwieszczenia.
Krok 4 – ustal okres rozliczeniowy
Wybierz długość okresu zgodną z art. 137 KP i ewentualnymi ustawowymi przesłankami jego przedłużenia.
Krok 5 – oblicz wymiar godzin
Przed przygotowaniem grafiku ustal prawidłową liczbę godzin do przepracowania w danym okresie.
Krok 6 – przygotuj grafik i kontroluj odpoczynki
Zadbaj o odpoczynek po każdej przedłużonej zmianie oraz o niezależne spełnienie wymagań dotyczących odpoczynku tygodniowego.
Krok 7 – wdroż zasady ewidencji i rozliczeń
Przygotuj sposób rejestrowania rzeczywistych godzin pracy, godzin nocnych, pracy w niedziele i święta, przerw oraz ewentualnych nadgodzin.
📋 Ewidencja czasu pracy ochroniarza – co trzeba kontrolować?
Ewidencja czasu pracy powinna umożliwiać prawidłowe ustalenie wynagrodzenia i innych świadczeń związanych z pracą.
Przy 24-godzinnych zmianach szczególnie ważne jest prawidłowe wykazywanie godzin rozpoczęcia i zakończenia pracy.
Sprawdzaj w szczególności:
- godziny rozpoczynania i kończenia zmian,
- łączny czas rzeczywistej pracy,
- przestrzeganie wymiaru 24 godzin,
- odpoczynek po przedłużonych zmianach,
- odpoczynek tygodniowy,
- godziny pracy w porze nocnej,
- pracę w niedziele i święta,
- nadgodziny dobowe i średniotygodniowe,
- usprawiedliwione nieobecności,
- zgodność ewidencji z listą płac.
💻 Czy system RCP zastępuje ewidencję czasu pracy?
Nie zawsze. Dane z elektronicznej rejestracji wejść i wyjść mogą być pomocne, ale powinny być prawidłowo powiązane z rzeczywistym wykonywaniem obowiązków i wymaganymi informacjami dotyczącymi czasu pracy.
W przypadku zmian obejmujących dwie daty kalendarzowe szczególnie ważne jest, aby system informatyczny poprawnie rozpoznawał pracowniczą dobę, godziny nocne i dni ustawowo wolne.
Pomocny będzie poradnik Roczna ewidencja czasu pracy – zasady, wzór i kontrola PIP.
⚠️ Dziesięć błędów pracodawców w ochronie osób i mienia
01. Brak podstawy prawnej: planowanie zmian 24-godzinnych dla stanowisk niewchodzących w zakres art. 137 KP.
02. Błędny system: traktowanie zwykłego systemu równoważnego do 12 godzin jako zgody na pracę przez 24 godziny.
03. Brak odpoczynku: planowanie kolejnej zmiany bezpośrednio po zakończeniu wymaganej przerwy lub przed jej upływem.
04. Pomijanie odpoczynku tygodniowego: sprawdzanie jedynie 24 godzin przerwy po zmianie.
05. Przekroczenie wymiaru: nadmierne planowanie godzin w miesięcznym okresie rozliczeniowym.
06. Błędne nadgodziny: uznawanie każdej legalnie przedłużonej zmiany za 16 nadgodzin.
07. Brak dodatku nocnego: nieuwzględnienie pracy w ustalonej porze nocnej.
08. Nieprawidłowe przerwy: pomijanie trzeciej 15-minutowej przerwy przy zmianach dłuższych niż 16 godzin.
09. Pomijanie przepisów ochronnych: planowanie 24 godzin pracy pracownicy w ciąży albo innych pracowników objętych szczególnymi ograniczeniami.
10. Błędy w rozliczeniach: brak porównania grafiku, rzeczywistego czasu pracy, ewidencji i listy płac.
📄 Trzy wzory dokumentów HR – ochrona osób i mienia
Poniższe formularze są wzorami pomocniczymi. Przed zastosowaniem należy dostosować je do konkretnych obowiązków pracowników i zasad organizacji pracy.
📝 Wzór 1 – zapis o stosowaniu systemu z art. 137 KP
📅 Wzór 2 – karta kontroli grafiku 24-godzinnego
🔍 Wzór 3 – karta audytu wynagrodzenia i odpoczynków
🏢 Case study – 24 godziny pracy, ale nieprawidłowy odpoczynek
Przyjrzyjmy się hipotetycznemu przypadkowi firmy ochroniarskiej.
📋 Sytuacja
Pracownik wykonuje ochronę obiektu w prawidłowo wprowadzonym systemie z art. 137 KP.
Rozpoczyna zmianę w poniedziałek o 8:00 i kończy ją we wtorek o 8:00.
Kierownik chce, aby następna zmiana rozpoczęła się tego samego wtorku o 20:00.
⚠️ Problem
Od zakończenia jednej zmiany do rozpoczęcia kolejnej upłynęłoby tylko 12 godzin.
Pracownik powinien tymczasem otrzymać bezpośrednio po 24-godzinnej zmianie co najmniej 24 godziny odpoczynku.
Przedstawiony harmonogram naruszałby przepisy dotyczące odpoczynku.
✅ Rozwiązanie
- Nie planować kolejnej pracy przed zakończeniem wymaganego odpoczynku.
- Sprawdzić również odpoczynek tygodniowy.
- Zapewnić odpowiednie zastępstwo na stanowisku ochrony.
- Zweryfikować całkowity wymiar pracy w miesiącu.
- Sprawdzić zgodność harmonogramu z ograniczeniami BHP.
- Udokumentować korektę rozkładu zgodnie z właściwymi zasadami.
Wniosek: prawidłowa liczba godzin w miesiącu nie wystarcza, jeśli grafik narusza ustawowe odpoczynki.
Przykład jest hipotetyczny i nie przedstawia rzeczywistego wyniku kontroli PIP.
📘 Polecana książka – Czas pracy 2027
PRAKTYCZNE WSPARCIE DLA KADR I PŁAC
PRACY
2027
Czas pracy 2027 – przepisy z praktycznym komentarzem
Wydawnictwo Wiedza i Praktyka
Przygotowujesz harmonogramy zmianowe, rozliczasz nadgodziny i kontrolujesz odpoczynki pracowników?
Publikacja poświęcona przepisom o czasie pracy może być pomocna w analizowaniu systemów równoważnych, dni wolnych, pracy nocnej oraz rozliczeń kadrowo-płacowych.
01 / Normy i systemy czasu pracy.
02 / Harmonogramy i przedłużone zmiany.
03 / Odpoczynki, przerwy i dni wolne.
04 / Nadgodziny i wynagrodzenia.
📘 Przygotuj grafiki i rozliczenia na 2027 rok
Sprawdź książkę „Czas pracy 2027”Link partnerski. Aktualną cenę i zawartość publikacji sprawdź w ofercie sprzedawcy. Okładka jest wizualizacją HTML.
💡 Porada eksperta HR – jak prawidłowo rozliczać pracowników ochrony?
Kontroluj cztery elementy jednocześnie.
- Podstawa prawna: czy pracownik rzeczywiście wykonuje zadania objęte art. 137 KP?
- Harmonogram: czy zmiany, wymiar godzin i odpoczynki są prawidłowe?
- Ewidencja: czy rzeczywista praca odpowiada zapisom dokumentacji?
- Wynagrodzenie: czy uwzględniono godziny nocne, pracę w niedziele i święta oraz rzeczywiste nadgodziny?
Nie zaczynaj rozliczenia od samej liczby zmian 24-godzinnych. Najpierw ustal, czy ich planowanie było dopuszczalne, a dopiero potem oblicz należne świadczenia.
✅ Checklista HR – ochrona osób i mienia przed kontrolą PIP
01. Ustalono rzeczywisty charakter pracy.
02. Zweryfikowano przesłanki art. 137 KP.
03. Prawidłowo wprowadzono system.
04. Określono okres rozliczeniowy.
05. Obliczono wymiar godzin.
06. Zaplanowano zmiany nie dłuższe niż 24 godziny.
07. Sprawdzono odpoczynek po zmianie.
08. Zapewniono odpoczynek tygodniowy.
09. Zapewniono wymagane przerwy.
10. Zweryfikowano warunki BHP.
11. Sprawdzono ograniczenia pracy nocnej.
12. Uwzględniono przepisy ochronne.
13. Sprawdzono pracę w niedziele.
14. Sprawdzono pracę w święta.
15. Porównano grafik z ewidencją.
16. Ustalono rzeczywiste nadgodziny.
17. Naliczono dodatki nocne.
18. Sprawdzono urlopy i nieobecności.
19. Zweryfikowano rekompensaty za dni wolne.
20. Uzgodniono ewidencję z listą płac.
❓ FAQ – ochrona osób i mienia, czas pracy 24 godziny
Czy ochroniarz może legalnie pracować 24 godziny?
Tak, jeżeli pracuje w prawidłowo zastosowanym systemie równoważnym z art. 137 KP i spełnione są pozostałe warunki prawa pracy.
Ile odpoczynku należy się po 24 godzinach pracy?
Co najmniej 24 godziny odpoczynku bezpośrednio po przedłużonej zmianie, niezależnie od obowiązku zapewnienia odpoczynku tygodniowego.
Czy po 24 godzinach pracy trzeba mieć 48 godzin wolnego?
Sam art. 137 KP nie ustanawia automatycznego wymogu 48 godzin odpoczynku po każdej zmianie. Należy jednak zapewnić co najmniej 24 godziny odpoczynku po pracy i odrębnie przestrzegać wymagań odpoczynku tygodniowego oraz pozostałych przepisów.
Czy grafik 24 godziny pracy i 24 godziny wolnego jest legalny?
Nie można uznać go automatycznie za prawidłowy. Trzeba sprawdzić miesięczny wymiar godzin, przeciętne normy, odpoczynek tygodniowy i inne ograniczenia.
Czy 24-godzinna zmiana oznacza 16 nadgodzin?
Nie. Jeżeli zmiana została prawidłowo zaplanowana w systemie z art. 137 KP, godziny powyżej ósmej nie są z tego powodu automatycznie nadgodzinami.
Ile przerw przysługuje przy 24 godzinach pracy?
Na podstawie art. 134 KP przysługują co najmniej trzy 15-minutowe przerwy wliczane do czasu pracy, czyli łącznie 45 minut.
Czy ochroniarz ma prawo spać podczas 24-godzinnej zmiany?
Samo zastosowanie art. 137 KP nie daje ogólnego prawa do snu podczas zmiany. Konieczne jest jednak przestrzeganie ustawowych przerw i właściwej organizacji pracy.
Jaki jest okres rozliczeniowy przy ochronie mienia?
Zasadniczo do jednego miesiąca. Przepisy przewidują jednak szczególne możliwości przedłużenia okresu rozliczeniowego po spełnieniu odpowiednich warunków.
Czy ochroniarz otrzymuje dodatek za pracę nocną?
Tak. Za każdą godzinę pracy w ustalonej porze nocnej przysługuje dodatek wynikający z art. 151⁸ KP.
Czy pracownik ochrony może pracować w niedziele i święta?
Tak, w przypadkach dopuszczonych przez prawo. Należy jednak stosować odpowiednie zasady rekompensaty i zapewniać wymagane dni wolne.
Ile urlopu wykorzystuje się podczas jednej zmiany 24-godzinnej?
Co do zasady 24 godziny z puli urlopowej, jeżeli urlop obejmuje całą prawidłowo zaplanowaną 24-godzinną zmianę.
Czy L4 podczas zmiany 24-godzinnej obniża wymiar o 24 godziny?
Tak, jeżeli cała prawidłowo zaplanowana 24-godzinna zmiana przypada w okresie usprawiedliwionej nieobecności.
Czy pracownica w ciąży może pracować 24 godziny?
Nie. Art. 148 KP ogranicza jej dobowy czas pracy w tym systemie do ośmiu godzin.
Czy każda firma ochroniarska może stosować art. 137 KP?
Nie automatycznie. Znaczenie ma faktyczny charakter obowiązków, prawidłowe wprowadzenie systemu i poszanowanie pozostałych przepisów.
Czy PIP może kontrolować grafik pracownika ochrony?
Tak. Kontrola może obejmować podstawę stosowania systemu, wymiar czasu pracy, odpoczynki, ewidencję, nadgodziny i rozliczenia wynagrodzenia.
📚 Powiązane poradniki o czasie pracy
✅ Podsumowanie
Ochrona osób i pilnowanie mienia mogą uzasadniać stosowanie systemu równoważnego czasu pracy z art. 137 KP, w którym dobowy wymiar pracy może zostać przedłużony do 24 godzin.
Nie oznacza to możliwości dowolnego planowania długich zmian. Po pracy w przedłużonym wymiarze pracownik musi otrzymać odpowiedni odpoczynek, a pracodawca powinien również przestrzegać wymagań dotyczących odpoczynku tygodniowego.
Legalnie zaplanowana 24-godzinna zmiana nie oznacza automatycznie 16 nadgodzin. Należy jednak odrębnie rozliczyć ewentualną pracę nocną, niedziele, święta i rzeczywiste przekroczenia norm.
Przy zmianach 24-godzinnych przysługują co najmniej trzy przerwy po 15 minut, wliczane do czasu pracy.
Dla prawidłowego funkcjonowania systemu niezbędne są właściwa podstawa prawna, kontrola BHP, harmonogramy, ewidencja oraz prawidłowe rozliczenie wynagrodzeń.
📖 Podstawy prawne i źródła
- Art. 128 KP – pojęcie czasu pracy i doby pracowniczej.
- Art. 129–131 KP – normy, wymiar i limity czasu pracy.
- Art. 132–133 KP – odpoczynki.
- Art. 134 KP – przerwy wliczane do czasu pracy.
- Art. 135–137 KP – systemy równoważne.
- Art. 137 KP – pilnowanie mienia i ochrona osób.
- Art. 148 KP – ograniczenia ochronne.
- Art. 149–150 KP – ewidencja i wprowadzenie systemu.
- Art. 151–151³ KP – nadgodziny i rekompensaty.
- Art. 151⁷–151⁸ KP – praca w nocy.
- Art. 151¹⁰–151¹² KP – praca w niedziele i święta.
- Art. 154² KP – urlop udzielany w godzinach.
Kodeks pracy – tekst jednolity, Dz.U. z 2026 r. poz. 1245, z późniejszymi zmianami.
Państwowa Inspekcja Pracy – czas pracy.
Ministerstwo Rodziny – ustalanie i rozliczanie czasu pracy.
Stan prawny: 16 listopada 2026 r. Przykłady mają charakter informacyjny. Stosowanie systemu wymaga oceny rzeczywistych obowiązków, warunków pracy i przepisów szczególnych.
Napisane przez: Arkadiusz Czapla
Specjalista ds. kadr, płac i ubezpieczeń społecznych z ponad 20-letnim doświadczeniem. Pomaga pracodawcom w prawidłowym rozliczaniu czasu pracy, dokumentacji pracowniczej oraz przygotowaniu do kontroli PIP i ZUS.
Kontakt: archie450@gmail.com
Komentarze