Zasady dziedziczenia spadku - kolejność dziedziczenia

Zasady dziedziczenia: dziedziczenie testamentowe i dziedziczenie ustawowe 

Dziedziczenie testamentowe

Dzięki testamentowi każda osoba ma prawo decydować o swoim majątku według własnego uznania. W testamencie zapisujemy co chcemy i komu chcemy. Nie ma on żadnych skutków prawnych dopóki żyje osoba, która go spisała i można go odwołać lub zmienić w każdej chwili. Ten sposób dziedziczenia (testamentowy) ma pierwszeństwo przed tzw. dziedziczeniem ustawowym.


Warto pamiętać o tym, że w testamencie może być spisana wola tylko jednej osoby, a więc małżonkowie nie mogą  spisać wspólnego testamentu, bo będzie on nieważny. Każdy z osobna musi napisać swój własny testament.

Dziedziczenie ustawowe

Następuje, gdy spadkodawca nie rozporządził swoim majątkiem i nie sporządził testamentu. Wtedy obowiązują zasady dziedziczenia, które przewidziane są w kodeksie cywilnym.

Kolejność dziedziczenia ustawowego

W pierwszej kolejności powołani do spadku zostają dzieci i współmałżonek. Zasada jest taka, że dziedziczą oni w częściach równych, ale  współmałżonek nie może odziedziczyć mniej niż 1/4 całości spadku.

Warto w tym przypadku pamiętać o tym, że bez znaczenia jest to czy dziecko pochodzi z małżeństwa czy z wolnego związku. Dziedziczą także dzieci adoptowane, jeśli nie dziedziczą po swoich rodzicach.

Następnie małżonek i rodzice, gdy spadkodawca nie miał dzieci ani wnuków. Małżonek dziedziczy 1/2, a każdy z rodziców 1/4 spadku. W przypadku, gdy współmałżonek nie żyje, cały majątek dziedziczony jest przez rodziców.

Rodzice, dziedziczą w przypadku, gdy spadkodawca nie zostawił małżonka ani dzieci lub wnuków.
Prawo dziedziczenia przechodzi na rodzeństwo tylko wtedy, gdy jedno lub oboje rodzice nie żyją. W przypadku, gdy któreś z rodzeństwa nie doczeka spadku, to do spadku zostają powołane jego dzieci.

Gdy nie żyje nikt z wyżej wymienionych spadkobierców, to prawo dziedziczenia przechodzi na dziadków. Jeżeli i oni nie żyją, to spadek przypada ich dzieciom lub wnukom (wujostwo lub kuzyni spadkodawcy).

Gdy nie ma żadnego z wyżej wymienionych spadkobierców, to do spadku zostają powołani pasierbowie.

W sytuacji, gdy spadkodawca nie ma żadnych krewnych bliższych lub dalszych, to spadek przejmuje gmina.

Trzeba również pamiętać o tym, że z dziedziczenia wykluczony jest małżonek rozwiedziony lub pozostający w separacji, która została orzeczona przez sąd. Spadek nie należy się też osobie, z która żył on w wolnym związku. Taka osoba może dziedziczyć, gdy spadkodawca umieścił ją w testamencie.

Prawo do zachowku

Osoby bliskie, które zostały przez spadkodawcę pominięte w testamencie, mają prawo żądać części spadku (tzw. zachowek) od osoby, której on przypadł.

Mają do tego prawo:

• dzieci, wnuki,
• małżonek,
• rodzice.

O zachowek nie może starać się rodzeństwo i zstępni rodzeństwa (należący do grona spadkobierców ustawowych).

Zachowek to połowa udziału, jaki przypadłby spadkobiercy, gdyby dziedziczył ustawowo. W przypadku, gdy do zachowku uprawniona jest osoba małoletnia lub jest to osoba, która jest trwale niezdolna do pracy - to wysokość zachowku wynosi 2/3 wartości udziału spadkowego.

Osoby, które chcą wystąpić o zachowek, muszą  to zrobić w ciągu 3 lat od daty ogłoszenia testamentu.

Gdy spadkodawca przekazał komuś darowiznę, to zostanie ona zaliczona na poczet zachowku, chyba że był to drobny prezent lub darowizna była przekazana przed więcej niż dziesięciu laty (licząc wstecz od otwarcia spadku).

Warto również pamiętać o tym, że prawo do spadku nie ulega przedawnieniu i można wystąpić o majątek po bliskiej osobie nawet wiele lat po jego śmierci.

Jak odrzucić spadek?

Jeżeli osoba, która dziedziczy spadek, przyjmie go bez ograniczeń, to będzie też musiała odpowiedzieć za długi zmarłego spadkodawcy. Spadek można też przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza ( tzw. limit odpowiedzialności za długi). Prawem spadkobiercy jest także odrzucenie spadku ...

Jak to zrobić?

Pamiętamy o terminie!

Oświadczanie o odrzuceniu spadku powinno być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o spadku ( zazwyczaj od dnia w którym zmarł spadkodawca).

Składamy oświadczenie w sądzie lub u notariusza

Oświadczenie o odrzuceniu spadku możemy złożyć w dowolnie wybranej kancelarii notarialnej, możemy to także zrobić w sądzie rejonowym, który jest właściwy dla naszego miejsca zamieszkania.

W obu przypadkach opłata wynosi 50 zł.

Wraz z oświadczeniem należy złożyć akt zgonu spadkodawcy.

Musimy pamiętać o tym, że jeżeli mamy dzieci, to gdy odrzucimy spadek, one staną się spadkobiercami (art.1020 k.c.). Do takiej sytuacji dochodzi, gdy odrzucimy spadek np. po ojcu, wtedy dziedziczy nasze dziecko.

Gdy dziecko nie ma jeszcze ukończone 18 lat, to w jego imieniu możemy odrzucić spadek, ale żeby to zrobić będzie  potrzebna na to zgoda sądu rodzinnego.

Spadek z długami

Gdy nie odrzucimy spadku w imieniu naszego dziecka, a spadkodawca pozostawił długi, to dziecko odziedziczy spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Oznacza to, że dziecko odpowiada za długi, tylko do kwoty wartości spadku.

Prawo spadkowe w praktyce z wzorami pism 

Czeka Cię sprawa spadkowa, złożenie pozwu o zachowek lub sporządzenie testamentu, a nie wiesz, jak sobie z tym poradzić? Oto poradnik, dzięki któremu SAMODZIELNIE załatwisz sprawy spadkowe i przygotujesz odpowiednie pisma (znajdziesz tu aż 10 wzorów pism, m.in. wzór testamentu, pozwu o zachowek czy wniosku o stwierdzenie nabycia spadku). Nie zwlekaj z załatwieniem spraw spadkowych – przekroczenie terminów może Cię kosztować dużo więcej niż ten poradnik! 

Dzięki poradnikowi Prawo spadkowe w praktyce z wzorami pism będziesz w stanie SAMEMU:

• przeprowadzić sprawę spadkową i uzyskać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku,

• sporządzić testament,

• sporządzić pozew o zachowek,

• przeprowadzić dział spadku,

• rozliczyć się z urzędem skarbowym w sprawie podatku od spadku.

A to tylko najważniejsze zagadnienia. Zobacz, jaką jeszcze cenną wiedzę zawiera ten poradnik.

szczegóły: Prawo spadkowe w praktyce z wzorami pism»