Bilans księgowy

Zasady sporządzania bilansu księgowego

Bilans księgowy, który stanowi cześć sprawozdania finansowego jest głównym źródłem informacji o sytuacji finansowej jednostki. Sytuacja finansowa uzależniona jest od kontrolowanych przez jednostkę zasobów ekonomicznych, jej struktury finansowej, płynności i wypłacalności oraz dostosowania się do zmian w środowisku, w którym prowadzi działalność.

Bilans księgowy: informacje o zasobach

Pomogą w przewidywaniu zdolności jednostki do wypracowywania środków pieniężnych i ich ekwiwalentów w przyszłości. 

Bilans księgowy: informacje o strukturze finansowej

Informacje te wykorzystuje się przy przewidywaniu przyszłych potrzeb kredytowych, a także zdolności jednostki do dalszego pozyskiwania źródeł finansowania.

Bilans księgowy: informacje dotyczące płynności i wymagalności

Są pomocne przy przewidywaniu zdolności jednostki do terminowego regulowania zobowiązań.

Uwaga! Informacje te wykorzystuje nie tylko kierownictwo jednostki, ale również szeroki krąg użytkowników zewnętrznych, m.in. obecni i potencjalni inwestorzy, kredytodawcy, pracownicy, kontrahenci i inni wierzyciele.

Aby informacje te były użyteczne przy podejmowaniu decyzji, sprawozdania finansowe należy sporządzić w oparciu o następujące zasady:

• zasadę memoriału;
• zasadę kontynuacji działania;
• zasadę ciągłości;
• zasadę wyceny według kosztu historycznego;
• zasadę ostrożnej wyceny.

Bilans księgowy: zasada memoriału

Zgodnie z nią skutki zdarzeń ujmuję z chwilą ich wystąpienia (a nie w momencie wpływu lub wypływu środków pieniężnych) oraz wskazuje w sprawozdaniu okresu, którego dotyczą.

Tak więc użytkownicy otrzymują nie tylko informacje o przeszłych transakcjach, które pociągają za sobą wypływ lub wpływ środków pieniężnych, lecz również  o obowiązkach zapłaty w przyszłości oraz o zasobach odpowiadających środkom pieniężnym, które jednostka otrzyma w przyszłości.

Bilans księgowy: zasada kontynuacji działalności

To założenie, że jednostka będzie kontynuowała w dającej się przewidzieć przyszłości (co najmniej 12 miesięcy) działalność w nie zmniejszonym istotnie zakresie, bez postawienia jej w stan likwidacji lub upadłości, chyba że to niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym.

Uwaga! Jeżeli jednostka zamierza (lub musi) zaprzestać lub ograniczyć skalę działalności, to sprawozdanie finansowe podlega sporządzeniu według innych zasad.

Bilans księgowy: zasada ciągłości

Ta zasada przejawia się tym, że bilans księgowy, który zamyka jeden rok obrotowy jest jednocześnie bilansem księgowym otwarcia roku następnego. Ma ona zapewnić porównywalność bilansów księgowych z różnych momentów, w związku z czym poza ciągłością formalną, która polega na zachowaniu tego samego układu i sposobu grupowania winna być zachowana ciągłość merytoryczna, która polega na stosowaniu tych samych zasad wyceny aktywów i pasywów.

Bilans księgowy: zasada kosztu historycznego

Zgodnie z tą zasadą wycenia się poszczególne składniki aktywów i pasywów, a więc stosując rzeczywiste:

• ceny poniesione na ich nabycie;
• koszty poniesione na ich wytworzenie z uwzględnieniem zasady ostrożnej wyceny.

Bilans księgowy: zasada ostrożnej wyceny

Ta zasada nakazuje uwzględnić m.in. zmniejszenie wartości użytkowej lub handlowej poszczególnych składników aktywów.  Przejawia się ona w sposób podejścia do wyceny zasobów, której należy dokonywać tak, aby nie zawyżać ich wartości.

Zasoby wycenione w ciągu roku w cenach faktycznie za nie zapłaconych (cenach nabycia) lub kosztach faktycznie poniesionych na ich wytworzenie (kosztach wytworzenia) należy na dzień bilansowy wycenić z uwzględnieniem obniżenia ich wartości:

• użytkowej (np. z powodu zużycia środków trwałych, częściowego lub całkowitego zniszczenia zapasów materiałów);
• handlowej (np. z powodu obniżenia cen sprzedaży towarów, wyrobów gotowych). 

Wzór bilansu księgowego przedsiębiorstwa