Ochrona pracy kobiet

Jak chroniona jest praca kobiet?

Gdy pracodawca nie przestrzega przepisów prawa pracy, to często kobiety czują się bezradne. W takich sytuacjach warto skorzystać z porady prawnika znającego się na prawie pracy. Są miejsca, gdzie można uzyskać ją bezpłatnie.

Uwaga! Na ogólnopolskiej infolinii Państwowej Inspekcji Pracy pod numerem 22 391-84-00 dyżurują eksperci prawa pracy. Możesz dzwonić w dni robocze, od 9.00 do 15.00. Możesz też umówić się na spotkanie z prawnikiem w każdym inspektoracie pracy. Natomiast osoby w wieku poniżej 26 lat i powyżej 65 lat mogą skorzystać z darmowej porady w punkcie pomocy prawnej w swojej gminie.

Ochrona pracy kobiet: płaca za godziny nadliczbowe

Jeśli pracodawca polecił zostać po godzinach, to przysługuje Ci w formie rekompensaty:

• czas wolny w tym samym wymiarze, czyli 1:1 (ile godzin nadliczbowych, tyle wolnego) - na Twój pisemny wniosek lub
• wynagrodzenie z dodatkiem pieniężnym: 50% za każdą godzinę nadliczbową w dzień roboczy (gdy nie było odbioru wolnego). 

Uwaga! Gdy pracodawca nie płaci możliwe są dwa rozwiązania: zgłoś sprawę do inspekcji pracy (inspektor może nakazać wypłatę) lub - złóż pozew do sądu o wypłatę wraz z odsetkami. Na dochodzenie praw w sądzie masz 3 lata od chwili, gdy pracodawca powinien był wypłacić dodatek.

Ochrona pracy kobiet: mama na etacie

Prawa kobiet w ciąży i po porodzie:

• nie mogą pracować po godzinach i nocą (między 21.00 a 7.00);
• przed monitorem (maksymalnie 4 godziny).

Uwaga! Te uprawnienia przysługują też w okresie wypowiedzenia. Jeśli w tym czasie kobieta zajdzie w ciąże, wypowiedzenie traci moc i musi być przewrócona do pracy.

Nie stracą pracy przez całą ciążę i na urlopie macierzyńskim (177  1 k.p).

Po urlopie rodzicielskim mama może wystąpić o obniżenie etatu (maksymalnie do 1/2) - wtedy jest chroniona przed zwolnieniem przez rok.

Mama dziecka do 4. roku życia:

• ma prawo odmówić pracy po godzinach,w  nocy i delegacji. 

Mama dziecka do 14. roku życia:

• ma 2 dni wolne na opiekę oraz
• prawo do 60 dni zwolnienia lekarskiego w roku na chore dziecko. 

Ochrona pracy kobiet: pracownica w wieku emerytalnym

Kodeks pracy (art. 39) chroni kobiety przed zwolnieniem ma 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

1.10.2017 r. nastąpiło obniżenie wieku emerytalnego do 60 lat dla kobiet i ochrona przedemerytalna obejmie panie, które ukończą 56 lat.

Uwaga! Gdy pracodawca zwolni pracownicę w okresie ochronnym, może ona wystąpić z pozwem do sądu pracy:

• o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne (jeśli okres wypowiedzenia umowy jeszcze nie upłynął) lub
• o przywrócenie do pracy, jeśli umowa się rozwiązała.

Sąd musi uwzględnić żądanie pracownicy, jeśli straciła pracę w okresie chronionym. W razie przywrócenia do pracy się jej wynagrodzenia za cały okres pozostawiania bez pracy.

Ochrona pracy kobiet: wcześniejsza emerytura

Kobiety pracujące w niektórych branżach mogą przejść na wcześniejszą emeryturę, np. zatrudnione w służbach mundurowych (wojsko, straż pożarna, policja), górnictwie, nauczycielki.

Warunki zależą od zawodu:

• w służbach mundurowych (od 2013 r.- 25 lat służby i 55 r.ż);
• w górnictwie (praca równorzędna dla kobiet) - 20 lat pracy górniczej i skończone 55 lat;
• nauczycielki - 30 - letni okres zatrudnienia, w tym 20 lat pracy pedagogicznej, a nauczyciele szkół i zakładów specjalnych, poprawczych i schronisk dla nieletnich - 25 letni okres zatrudnienia, w tym 20 lat pracy w szkolnictwie specjalnym (art. 88 karty Nauczyciela). 

Dokumenty:

• mundurowi: dokumenty poświadczające okresy służby oraz uposażenie, wniosek z dokumentami stwierdzającymi datę i podstawę zakończenia służby;
• nauczycielki, górnicy: wnioski wymagane przez ZUS i dowody potwierdzające staż i zarobki.

Ochrona pracy kobiet: dyskryminacja

Niższe wynagrodzenie dla kobiety niż mężczyzny na tym samym stanowisku to przejaw dyskryminacji w zatrudnieniu ze względu na płeć.

Uwaga! W takim przypadku można wystąpić do przełożonego (na piśmie) i związków zawodowych o wyrównanie wynagrodzenia. Jeśli to nie poskutkuje, należy się zwrócić do PIP i sądu.

W sądzie trzeba wykazać, że wykonywała jednakową pracę lub o jednakowej wartości jak mężczyzna wynagradzany korzystniej (porównywalne kwalifikacje, doświadczenie).

W sądzie można powołać świadków (warto szukać ich wśród zwolnionych pracowników). Innymi dowodami mogą być maile, SMS-y lub inne dokumenty, potwierdzające stosowanie dyskryminacji.

Uwaga! W pozwie należy podać kwotę (nie ma górnej granicy). To pracodawca będzie musiał udowodnić, że nie dyskryminował kobiety.