Odprawa emerytalna 2026 – komu przysługuje i ile wynosi?

Odprawa emerytalna w 2026 roku – komu przysługuje, ile wynosi i jak ją obliczyć?

Odprawa emerytalna jest obowiązkowym świadczeniem ze stosunku pracy, które może przysługiwać pracownikowi kończącemu zatrudnienie w związku z przejściem na emeryturę. Kodeks pracy gwarantuje co najmniej równowartość jednomiesięcznego wynagrodzenia, ale nie każdy pracownik, który osiągnął wiek emerytalny, automatycznie otrzymuje odprawę. Konieczne jest spełnienie ustawowych warunków, w tym istnienie związku między ustaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę. Znaczenie ma również to, czy pracownik nie otrzymał już wcześniej odprawy emerytalnej albo rentowej.

Kiedy przysługuje odprawa emerytalna?

1

Status pracownika

świadczenie wynika ze stosunku pracy

2

Prawo do emerytury

pracownik spełnia wymagane warunki

3

Ustanie zatrudnienia

musi pozostawać w związku z przejściem na emeryturę

4

Jednorazowość

wcześniejsza odprawa może wykluczyć kolejną

5

Minimum: 1 pensja

przepisy szczególne mogą przewidywać więcej

Opis grafiki: podstawowe warunki nabycia prawa do odprawy emerytalnej – spełnienie warunków emerytalnych, ustanie zatrudnienia w związku z przejściem na emeryturę, jednorazowość świadczenia oraz kodeksowa wysokość co najmniej jednomiesięcznego wynagrodzenia.

Stan prawny: 3 października 2026 r. Podstawa prawna: w szczególności art. 92¹ Kodeksu pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245.

Co Kodeks pracy mówi o odprawie emerytalnej?

Zgodnie z art. 92¹ § 1 Kodeksu pracy pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.

Z przepisu wynikają więc trzy podstawowe elementy:

• osoba musi pozostawać pracownikiem,
• musi spełniać warunki uprawniające do emerytury,
• ustanie stosunku pracy musi pozostawać w związku z przejściem na emeryturę.

Samo osiągnięcie wieku emerytalnego podczas dalszego zatrudnienia nie powoduje jeszcze powstania obowiązku wypłaty odprawy.

Ile wynosi odprawa emerytalna?

Kodeksowe minimum wynosi jednomiesięczne wynagrodzenie pracownika.

Przy zwykłej odprawie z art. 92¹ Kodeksu pracy jej wysokość nie rośnie automatycznie wraz ze stażem pracy. Pracownik zatrudniony u danego pracodawcy przez 3 lata i pracownik zatrudniony przez 25 lat mają na podstawie samego Kodeksu pracy prawo do odprawy odpowiadającej jednomiesięcznemu wynagrodzeniu.

Nie oznacza to jednak, że każda odprawa emerytalna musi wynosić dokładnie jedną pensję.

Korzystniejsze zasady mogą wynikać między innymi z:

• przepisów szczególnych dotyczących określonej grupy zawodowej,
• układu zbiorowego pracy,
• regulaminu wynagradzania,
• innych obowiązujących u pracodawcy źródeł prawa pracy.

Jeżeli takie przepisy przewidują np. odprawę trzymiesięczną albo sześciomiesięczną po osiągnięciu określonego stażu, pracodawca powinien zastosować korzystniejszą regulację.

Jak obliczyć odprawę emerytalną?

Przy ustalaniu wysokości odprawy emerytalnej stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy.

Nie oznacza to jednak, że odprawę dzieli się przez współczynnik urlopowy tak jak przy obliczaniu ekwiwalentu za konkretną liczbę dni urlopu. Celem jest ustalenie miesięcznej podstawy wynagrodzenia według zasad właściwych dla ekwiwalentu.

W praktyce oznacza to, że:

• stałe składniki miesięczne uwzględnia się w odpowiedniej wysokości należnej w miesiącu nabycia prawa do odprawy,
• zmienne składniki za okresy nie dłuższe niż miesiąc ustala się zgodnie z zasadami właściwymi dla podstawy ekwiwalentu,
• składniki za okresy dłuższe niż miesiąc wymagają zastosowania odrębnych reguł przewidzianych dla ekwiwalentu.

Przy wynagrodzeniu składającym się wyłącznie ze stałej pensji 7000 zł brutto kodeksowa jednomiesięczna odprawa będzie więc zasadniczo odpowiadała 7000 zł brutto.

Czy staż pracy wpływa na wysokość odprawy emerytalnej?

Nie na podstawie samego art. 92¹ Kodeksu pracy. Kodeks nie uzależnia wysokości odprawy od liczby przepracowanych lat.

Staż może jednak mieć znaczenie wtedy, gdy korzystniejsze odprawy przewiduje ustawa szczególna, układ zbiorowy albo regulamin wynagradzania.

Dlatego przed wypłatą odprawy pracodawca powinien sprawdzić nie tylko Kodeks pracy, lecz także przepisy branżowe i własne regulacje płacowe.

Czy pracownik musi rozwiązać umowę specjalnie „z powodu emerytury”?

Art. 92¹ Kodeksu pracy posługuje się określeniem, że stosunek pracy ma ustać w związku z przejściem na emeryturę. Nie wymaga natomiast jednej konkretnej formy rozwiązania umowy.

Możliwy jest więc między innymi związek odprawy z:

• porozumieniem stron,
• wypowiedzeniem złożonym przez pracownika,
• wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę, jeżeli w okolicznościach sprawy zachodzi wymagany związek,
• upływem okresu, na który zawarto umowę terminową.

Kluczowe nie jest samo wpisanie w dokumencie słów „przejście na emeryturę”, lecz rzeczywisty związek pomiędzy ustaniem zatrudnienia i zmianą statusu pracownika.

Co oznacza „związek z przejściem na emeryturę”?

To jeden z najważniejszych i jednocześnie najbardziej problematycznych elementów art. 92¹.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego przyjmuje szerokie rozumienie tego związku. Nie zawsze musi chodzić o prostą sytuację, w której pracownik jednego dnia kończy pracę, a następnego po raz pierwszy otrzymuje emeryturę.

W konkretnych przypadkach można badać między innymi związek:

• czasowy,
• przyczynowy,
• funkcjonalny.

Nie wystarczy natomiast zupełnie przypadkowa zbieżność pomiędzy rozwiązaniem umowy a nabyciem prawa do emerytury w odległym czasie.

Czy trzeba mieć decyzję ZUS przed wypłatą odprawy?

Nie można uzależniać prawa do odprawy wyłącznie od tego, czy pracownik zdążył przedstawić papierową decyzję ZUS.

Znaczenie ma spełnienie warunków uprawniających do emerytury oraz związek ustania zatrudnienia z przejściem na świadczenie.

Państwowa Inspekcja Pracy, odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazuje, że roszczenie o odprawę jest wymagalne w związku z ustaniem stosunku pracy i pracodawca nie powinien uzależniać wypłaty wyłącznie od późniejszego przedstawienia decyzji ZUS.

Jeżeli jednak sytuacja prawna pracownika jest niejasna, pracodawca powinien bardzo dokładnie zweryfikować spełnienie przesłanek świadczenia.

Kiedy należy wypłacić odprawę emerytalną?

W orzecznictwie przyjmuje się, że odprawa emerytalna jest wymagalna w dniu ustania stosunku pracy, jeżeli spełnione są przesłanki nabycia prawa do świadczenia.

Dotyczy to również sytuacji, w której formalna decyzja organu emerytalnego zostanie wydana później, ale pracownik spełniał wymagane warunki.

Opóźnienie w zapłacie należnej odprawy może prowadzić do roszczenia o odsetki.

Czy pracownik pobierający już emeryturę może dostać odprawę?

Tak, w określonych okolicznościach. Samo rozpoczęcie pobierania emerytury podczas dalszego, nieprzerwanego zatrudnienia nie musi oznaczać utraty prawa do przyszłej odprawy.

Sąd Najwyższy przyjmował, że „przejście na emeryturę” może polegać również na zmianie statusu z pracownika-emeryta na osobę będącą już wyłącznie emerytem.

Przykładowo pracownik uzyskał emeryturę w wieku 65 lat, nadal pracował przez następne dwa lata i pobierał jednocześnie świadczenie. Jeżeli nie otrzymał wcześniej odprawy, a następnie definitywnie kończy zatrudnienie w związku z przejściem do statusu wyłącznie emeryta, wcześniejsze pobieranie emerytury nie musi samo w sobie pozbawić go prawa do odprawy.

Czy osiągnięcie wieku emerytalnego automatycznie kończy umowę?

Nie. Osiągnięcie wieku emerytalnego nie powoduje automatycznego rozwiązania stosunku pracy.

Pracownik może nadal pracować, a decyzja o skorzystaniu z emerytury należy zasadniczo do niego.

Co więcej, osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie uprawnień emerytalnych nie powinno samo w sobie stanowić jedynej przyczyny wypowiedzenia umowy przez pracodawcę. W orzecznictwie Sądu Najwyższego takie działanie jest oceniane także z punktu widzenia zakazu dyskryminacji ze względu na wiek.

Odprawa emerytalna przysługuje tylko raz

Art. 92¹ § 2 Kodeksu pracy stanowi, że pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa.

Oznacza to, że pracownik nie może pobierać kodeksowej odprawy emerytalnej przy każdym kolejnym zakończeniu zatrudnienia.

Jeżeli otrzymał ją przy przejściu na emeryturę od jednego pracodawcy, a następnie jako emeryt ponownie podjął zatrudnienie w innej firmie, zakończenie drugiego stosunku pracy nie daje mu ponownie kodeksowego prawa do odprawy emerytalnej.

Odprawa rentowa a późniejsza odprawa emerytalna

Zasada jednorazowości ma szczególne znaczenie w sytuacji, gdy pracownik wcześniej otrzymał już kodeksową odprawę rentową.

Sąd Najwyższy w uchwale z 18 marca 2010 r. przyjął, że otrzymanie odprawy z tytułu przejścia na rentę z powodu niezdolności do pracy wyklucza na gruncie art. 92¹ § 2 Kodeksu pracy późniejsze nabycie kolejnej odprawy z tytułu przejścia na emeryturę, jak również kodeksowej „odprawy uzupełniającej”.

Więcej o pierwszym z tych świadczeń przeczytasz w artykule Odprawa rentowa – kiedy przysługuje pracownikowi i ile wynosi?.

Trzeba jednocześnie pamiętać, że przepisy szczególne dotyczące określonych grup zawodowych mogą konstruować uprawnienia inaczej. Dlatego zawsze należy sprawdzić podstawę prawną konkretnego świadczenia.

Czy można dostać odprawę emerytalną i odprawę z tytułu zwolnienia?

Tak, może dojść do zbiegu różnych odpraw, jeżeli każda z nich ma odrębną podstawę prawną i zostały spełnione warunki jej otrzymania.

Przykładowo pracownik może zostać objęty rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika i jednocześnie przejść w związku z ustaniem zatrudnienia na emeryturę.

Odprawa wynikająca z przepisów o zwolnieniach z przyczyn niedotyczących pracowników oraz odprawa emerytalna pełnią inne funkcje i mają inne podstawy prawne. Sam fakt otrzymania pierwszej nie wyklucza więc automatycznie drugiej.

Inne przypadki, w których pracownik może otrzymać odprawę w związku z zakończeniem zatrudnienia, opisujemy szerzej w poradniku Komu należy się odprawa z pracy?.

Odprawa emerytalna a odprawa pośmiertna

Tych świadczeń również nie należy ze sobą utożsamiać.

Odprawa emerytalna należy się pracownikowi spełniającemu warunki art. 92¹ Kodeksu pracy.

Odprawa pośmiertna jest natomiast świadczeniem dla określonych członków rodziny pracownika w razie jego śmierci w okolicznościach wskazanych w art. 93 Kodeksu pracy.

Inny jest krąg uprawnionych, przesłanki powstania prawa oraz sposób ustalania wysokości świadczenia. Odprawa pośmiertna może wynosić jedno-, trzy- albo sześciomiesięczne wynagrodzenie zależnie od stażu u danego pracodawcy.

Szczegółowe zasady znajdziesz w artykule Odprawa pośmiertna pracownika – komu przysługuje i ile wynosi?.

Czy pracownik musi składać wniosek o odprawę emerytalną?

Kodeks pracy nie uzależnia powstania prawa do odprawy od złożenia specjalnego wniosku do pracodawcy.

Jeżeli pracodawca zna okoliczności powodujące powstanie prawa do świadczenia, powinien prawidłowo je rozliczyć.

W praktyce warto jednak zadbać o dokumentację pozwalającą jednoznacznie ustalić związek zakończenia stosunku pracy z przejściem na emeryturę, szczególnie gdy wniosek emerytalny jest składany dopiero w okolicy daty rozwiązania umowy.

Czy odprawa emerytalna podlega składkom ZUS?

Odprawa pieniężna przysługująca w związku z przejściem na emeryturę lub rentę została wyłączona z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów rozporządzenia dotyczącego podstawy wymiaru składek.

Warunkiem zastosowania wyłączenia jest rzeczywisty związek świadczenia z przejściem pracownika na emeryturę lub rentę. Samo nazwanie dodatkowej premii „odprawą emerytalną” nie wystarczy, jeżeli w rzeczywistości świadczenie ma inny charakter.

Czy od odprawy emerytalnej płaci się PIT?

Odprawa emerytalna stanowi co do zasady przychód związany ze stosunkiem pracy i nie korzysta z ogólnego zwolnienia podatkowego tylko dlatego, że jest wypłacana przy przejściu na emeryturę.

W konkretnym przypadku mogą jednak mieć znaczenie szczególne zwolnienia podatkowe, np. zasady dotyczące ulgi dla pracujących seniorów. Ich zastosowanie zależy od momentu uzyskania przychodu i spełnienia wszystkich warunków konkretnej ulgi, dlatego nie należy automatycznie przyjmować, że każda odprawa seniora będzie zwolniona z PIT.

Przykład – odprawa przy przejściu na emeryturę

Pracownik ma 65 lat i spełnia warunki do emerytury. Otrzymuje stałe wynagrodzenie w wysokości 6800 zł miesięcznie. Strony rozwiązują umowę za porozumieniem, a pracownik kończy zatrudnienie i przechodzi na emeryturę.

Jeżeli u pracodawcy nie obowiązują korzystniejsze przepisy, kodeksowa odprawa wyniesie zasadniczo 6800 zł brutto.

Gdyby regulamin wynagradzania przewidywał dla pracownika z odpowiednim stażem odprawę w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia, należy zastosować korzystniejszą regulację zakładową.

Przykład – pracownik już pobiera emeryturę

Pracownik nabył prawo do emerytury w wieku 65 lat i rozpoczął jej pobieranie, ale przez kolejne dwa lata pozostawał zatrudniony u tego samego pracodawcy. Nie wypłacono mu dotychczas odprawy emerytalnej.

Po dwóch latach kończy zatrudnienie i definitywnie przechodzi ze statusu pracownika-emeryta na status wyłącznie emeryta.

Samo wcześniejsze pobieranie emerytury nie powinno automatycznie pozbawiać go odprawy. Trzeba jednak sprawdzić związek ustania stosunku pracy z przejściem na emeryturę oraz to, czy odprawa nie została wcześniej otrzymana.

Przykład – ponowne zatrudnienie emeryta

Pracownik zakończył pierwsze zatrudnienie w związku z przejściem na emeryturę i otrzymał odprawę. Rok później podjął pracę u innego pracodawcy, a po kolejnych trzech latach ponownie zakończył zatrudnienie.

Na podstawie ogólnej regulacji art. 92¹ Kodeksu pracy nie nabędzie drugi raz prawa do kodeksowej odprawy emerytalnej, ponieważ świadczenie zostało już wcześniej otrzymane.

Najczęstsze błędy dotyczące odpraw emerytalnych

• uznawanie, że samo ukończenie 60 lub 65 lat automatycznie powoduje obowiązek wypłaty odprawy,
• uzależnianie odprawy wyłącznie od przedstawienia decyzji ZUS,
• przyjmowanie, że odprawa zawsze zależy od stażu pracy,
• wypłacanie kolejnej odprawy pracownikowi, który już otrzymał kodeksową odprawę emerytalno-rentową,
• pomijanie regulaminu wynagradzania albo przepisów szczególnych przewidujących korzystniejsze świadczenie,
• mylenie odprawy emerytalnej z odprawą przy zwolnieniu z przyczyn dotyczących pracodawcy,
• zakładanie, że wcześniejsze pobieranie emerytury zawsze odbiera prawo do odprawy.

Najważniejsza zasada:

Odprawa emerytalna nie jest premią za osiągnięcie wieku emerytalnego. Prawo do niej powstaje w związku z ustaniem stosunku pracy i przejściem pracownika na emeryturę. Kodeksowe minimum to jednomiesięczne wynagrodzenie, a świadczenie ma co do zasady charakter jednorazowy.

FAQ – odprawa emerytalna w 2026 roku

Komu przysługuje odprawa emerytalna?

Pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę, o ile nie otrzymał wcześniej odprawy emerytalno-rentowej wyłączającej ponowne nabycie tego prawa.

Ile wynosi odprawa emerytalna z Kodeksu pracy?

Kodeks pracy gwarantuje odprawę w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Przepisy szczególne, układ zbiorowy lub regulamin wynagradzania mogą przewidywać korzystniejszą wysokość.

Czy odprawa emerytalna zależy od stażu pracy?

Nie na podstawie samego Kodeksu pracy. Staż może jednak wpływać na wysokość świadczenia, jeżeli tak stanowią korzystniejsze przepisy szczególne albo zakładowe.

Czy odprawa emerytalna przysługuje tylko raz?

Tak. Zgodnie z art. 92¹ § 2 Kodeksu pracy pracownik, który otrzymał odprawę emerytalno-rentową, nie może ponownie nabyć do niej prawa na podstawie tej ogólnej regulacji.

Czy po otrzymaniu odprawy rentowej można dostać kodeksową odprawę emerytalną?

Co do zasady nie. Sąd Najwyższy przyjął, że otrzymanie odprawy z tytułu przejścia na rentę z powodu niezdolności do pracy wyłącza późniejsze nabycie kodeksowej odprawy emerytalnej na podstawie art. 92¹ Kodeksu pracy.

Czy emeryt, który nadal pracuje, może później otrzymać odprawę?

Tak, wcześniejsze pobieranie emerytury nie musi samo w sobie odbierać prawa do odprawy. Istotne jest, czy przy późniejszym ustaniu zatrudnienia dochodzi do przejścia ze statusu pracownika-emeryta na status wyłącznie emeryta oraz czy odprawa nie została wcześniej otrzymana.

Czy pracownik musi przedstawić decyzję ZUS przed wypłatą odprawy?

Nie należy uzależniać prawa do odprawy wyłącznie od przedstawienia formalnej decyzji ZUS. Decydujące jest spełnienie warunków emerytalnych i związek ustania zatrudnienia z przejściem na emeryturę.

Kiedy pracodawca powinien wypłacić odprawę emerytalną?

Co do zasady roszczenie staje się wymagalne w dniu ustania stosunku pracy, jeżeli zostały spełnione warunki nabycia prawa do odprawy.

Czy można dostać odprawę emerytalną i odprawę przy zwolnieniu?

Tak, jeżeli każda z odpraw ma odrębną podstawę prawną i w konkretnym przypadku zostały spełnione warunki nabycia obu świadczeń.

Czy odprawa emerytalna podlega składkom ZUS?

Odprawa pieniężna rzeczywiście przysługująca w związku z przejściem na emeryturę lub rentę jest wyłączona z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne na zasadach określonych w przepisach.

Czy od odprawy emerytalnej pobiera się podatek?

Co do zasady odprawa jest przychodem związanym ze stosunkiem pracy i podlega opodatkowaniu PIT. W szczególnych sytuacjach należy dodatkowo zbadać możliwość zastosowania odpowiedniego zwolnienia podatkowego.

Powiązane artykuły o odprawach pracowniczych

• Odprawa rentowa – kiedy przysługuje i ile wynosi?
• Odprawa pośmiertna pracownika – zasady i wysokość świadczenia
• Komu należy się odprawa z pracy?

Podstawa prawna: w szczególności art. 92¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245), rozporządzenie z 29 maja 1996 r. dotyczące sposobu ustalania wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odpraw oraz przepisy dotyczące zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

```