Składki ZUS dla nowych firm w 2026 roku – ulga na start, preferencyjny ZUS i Mały ZUS Plus
Ile wynoszą składki ZUS dla nowej firmy w 2026 roku? Początkujący przedsiębiorca nie zawsze musi od pierwszego miesiąca płacić pełne składki społeczne. Jeżeli spełnia ustawowe warunki, może najpierw skorzystać z ulgi na start, następnie przez 24 miesiące opłacać składki społeczne od preferencyjnej podstawy, a w dalszym okresie – po spełnieniu kolejnych wymagań – korzystać z Małego ZUS Plus. Niezależnie od tych ulg trzeba jednak osobno rozliczać składkę zdrowotną, której wysokość zależy przede wszystkim od formy opodatkowania i wyników działalności.
Stan prawny: 3 października 2026 r. Wysokość składek zależy od statusu przedsiębiorcy, podstawy wymiaru, formy opodatkowania oraz innych tytułów do ubezpieczeń.
Czy każda nowa firma płaci taki sam ZUS?
Nie. Wysokość i rodzaj obowiązkowych składek zależą między innymi od formy prowadzenia działalności, historii przedsiębiorcy, wcześniejszego zatrudnienia, wybranej formy opodatkowania oraz tego, czy przedsiębiorca posiada inne tytuły do ubezpieczeń.
Inaczej mogą być traktowane składki osoby prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą, inaczej wspólnika spółki jawnej lub komandytowej, a jeszcze inaczej wspólnika wieloosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Jeżeli dopiero wybierasz strukturę firmy, warto najpierw sprawdzić poradnik Rodzaje działalności gospodarczej – JDG i spółki 2026. Forma prawna może mieć bezpośredni wpływ na obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Ulga na start – pierwsza preferencja dla nowej firmy
Osoba fizyczna rozpoczynająca działalność gospodarczą może po spełnieniu warunków skorzystać z ulgi na start.
W okresie tej ulgi przedsiębiorca nie podlega z tytułu działalności obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Oznacza to, że za siebie nie opłaca składek:
- emerytalnej,
- rentowej,
- wypadkowej,
- chorobowej,
- na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.
Ulga na start nie zwalnia jednak ze składki zdrowotnej. Składkę zdrowotną przedsiębiorca opłaca od początku działalności według zasad właściwych dla swojej formy opodatkowania.
Kto może skorzystać z ulgi na start?
Podstawowym warunkiem jest rozpoczęcie działalności po raz pierwszy albo rozpoczęcie jej ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy kalendarzowych od ostatniego zawieszenia lub zakończenia poprzedniej działalności.
Drugim ważnym ograniczeniem są usługi dla byłego pracodawcy. Ulga nie przysługuje, jeżeli przedsiębiorca wykonuje na rzecz byłego pracodawcy czynności wchodzące w zakres działalności, które wykonywał dla niego w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy w bieżącym albo poprzednim roku kalendarzowym.
Nie wystarczy więc samo rozwiązanie umowy o pracę i wystawienie byłemu pracodawcy faktury za dokładnie te same czynności.
Jak długo trwa ulga na start?
Ulga może obejmować maksymalnie 6 miesięcy kalendarzowych, ale sposób liczenia terminu zależy od dnia rozpoczęcia działalności.
Jeżeli przedsiębiorca rozpoczyna działalność pierwszego dnia miesiąca, ten miesiąc jest pierwszym miesiącem ulgi.
Jeżeli firma zostaje uruchomiona w trakcie miesiąca, sześć miesięcy liczy się od kolejnego miesiąca kalendarzowego. Przedsiębiorca korzysta jednak ze zwolnienia ze składek społecznych również od dnia rozpoczęcia działalności do końca tego pierwszego, niepełnego miesiąca.
Przykładowo przedsiębiorca rozpoczynający działalność 10 marca może korzystać z ulgi do końca września.
Zawieszenie firmy nie wydłuża ulgi na start
Okres ulgi biegnie także wtedy, gdy przedsiębiorca w tym czasie zawiesi działalność.
Nie można więc wykorzystać dwóch miesięcy ulgi, zawiesić firmy na pół roku, a następnie oczekiwać, że po jej wznowieniu nadal będzie przysługiwało pełne pozostałe sześć miesięcy.
Podobna zasada dotycząca biegu okresu ma znaczenie przy preferencyjnych składkach społecznych.
Ulga na start oznacza również brak części świadczeń
Brak składek społecznych jest korzystny dla bieżących kosztów firmy, ale ma również konsekwencje.
Przedsiębiorca korzystający z ulgi na start nie jest w tym okresie objęty z działalności ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi, chorobowym i wypadkowym.
Okres ten nie buduje więc kapitału emerytalnego z działalności i nie daje z tego tytułu prawa do świadczeń wynikających z tych ubezpieczeń, na przykład zasiłku chorobowego.
Przedsiębiorca może z ulgi na start zrezygnować i wcześniej zgłosić się do ubezpieczeń społecznych.
Co po uldze na start? Preferencyjne składki przez 24 miesiące
Po zakończeniu ulgi na start przedsiębiorca spełniający ustawowe warunki może przejść na preferencyjną podstawę wymiaru składek społecznych.
Preferencja może być stosowana przez 24 pełne miesiące kalendarzowe.
Podstawa składek nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia.
W 2026 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł, dlatego najniższa podstawa preferencyjnych składek społecznych wynosi:
Ile wynoszą preferencyjne składki społeczne w 2026 roku?
Przy najniższej podstawie 1441,80 zł i stopie składki wypadkowej 1,67% minimalne miesięczne składki przedstawiają się następująco:
| Rodzaj składki | Kwota w 2026 r. |
|---|---|
| emerytalna – 19,52% | 281,44 zł |
| rentowa – 8% | 115,34 zł |
| wypadkowa – 1,67% | 24,08 zł |
| chorobowa – 2,45%, dobrowolna | 35,32 zł |
| Razem z chorobowym | 456,18 zł |
| Razem bez chorobowego | 420,86 zł |
Kwoty te nie obejmują składki zdrowotnej. Stopa ubezpieczenia wypadkowego może być inna u części płatników, dlatego przedstawione wyliczenie odpowiada typowej stopie 1,67%.
Przy preferencyjnej podstawie przedsiębiorca zasadniczo nie opłaca za siebie składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, jeżeli podstawa objęta tym obowiązkiem nie osiąga wymaganego poziomu.
Pełny ZUS w 2026 roku – ile wynoszą składki społeczne?
Po wykorzystaniu preferencji przedsiębiorca, który nie korzysta z Małego ZUS Plus lub innego szczególnego rozwiązania, przechodzi zasadniczo na standardową podstawę składek społecznych.
Minimalna podstawa w 2026 r. wynosi 5652 zł, czyli 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynoszącego 9420 zł.
| Składka | Kwota |
|---|---|
| emerytalna | 1103,27 zł |
| rentowa | 452,16 zł |
| wypadkowa – przy stopie 1,67% | 94,39 zł |
| chorobowa – dobrowolna | 138,47 zł |
| Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy | 138,47 zł |
| Razem z chorobowym | 1926,76 zł |
Do tej kwoty trzeba doliczyć składkę zdrowotną.
Mały ZUS Plus – niższe składki zależne od dochodu
Mały ZUS Plus jest kolejnym rozwiązaniem pozwalającym określonym przedsiębiorcom opłacać niższe składki społeczne.
Podstawowym warunkiem dotyczącym przychodu jest to, aby roczny przychód z działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył 120 000 zł. Jeżeli działalność była prowadzona tylko przez część roku, limit odpowiednio się proporcjonalnie zmniejsza.
Działalność w poprzednim roku powinna być prowadzona przez co najmniej 60 dni.
Mały ZUS Plus nie jest więc ulgą przeznaczoną do wykorzystania od pierwszego dnia pierwszej działalności gospodarczej. Przy jego stosowaniu analizuje się dane z poprzedniego roku.
Nowe zasady Małego ZUS Plus od 2026 roku
Od 1 stycznia 2026 r. zmienił się sposób liczenia okresu korzystania z ulgi.
Przedsiębiorca spełniający warunki może korzystać z Małego ZUS Plus przez 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności.
Do tych okresów jako cały miesiąc wlicza się miesiąc, w którym działalność albo korzystanie z ulgi trwało choćby jeden dzień.
Podstawa składek na Małym ZUS Plus zależy od dochodu osiągniętego w poprzednim roku, ale nie może być:
- niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia,
- wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.
W 2026 r. oznacza to przedział podstawy od 1441,80 zł do 5652 zł.
Składka zdrowotna nie jest objęta Małym ZUS Plus
Mały ZUS Plus dotyczy składek społecznych. Nie zmniejsza automatycznie składki zdrowotnej.
Tak samo jest w przypadku ulgi na start, preferencyjnych składek oraz wakacji składkowych. Składkę zdrowotną trzeba analizować oddzielnie.
Ile wynosi składka zdrowotna przedsiębiorcy w 2026 roku?
Wysokość składki zdrowotnej zależy od formy opodatkowania przedsiębiorstwa.
Przy skali podatkowej składka wynosi zasadniczo 9% dochodu. Przy podatku liniowym stawka wynosi zasadniczo 4,9% dochodu. Obowiązuje jednak minimalny poziom składki.
Od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r. minimalna podstawa dla przedsiębiorców rozliczających się według skali lub podatkiem liniowym wynosi 4806 zł, a minimalna miesięczna składka wynosi 432,54 zł. Za styczeń 2026 r., jako ostatni miesiąc poprzedniego roku składkowego, minimalna składka wynosiła 314,96 zł.
Składka zdrowotna na ryczałcie w 2026 roku
Przy ryczałcie wysokość składki zdrowotnej zależy od poziomu rocznego przychodu:
| Przychód | Składka miesięczna 2026 |
|---|---|
| do 60 000 zł | 498,35 zł |
| powyżej 60 000 zł do 300 000 zł | 830,58 zł |
| powyżej 300 000 zł | 1495,04 zł |
Forma opodatkowania ma więc znaczenie nie tylko dla podatku, ale również dla sposobu obliczania składki zdrowotnej.
Jeżeli rozważasz ryczałt, sprawdź również poradnik Ryczałt i karta podatkowa 2026 – stawki, limity i zasady.
Czy składka zdrowotna jest częścią preferencyjnego ZUS?
Nie. Określenie „preferencyjny ZUS” odnosi się przede wszystkim do preferencyjnej podstawy składek społecznych.
Przedsiębiorca opłacający 456,18 zł składek społecznych nie kończy na tej kwocie swoich miesięcznych obowiązków. Musi jeszcze doliczyć składkę zdrowotną właściwą dla swojej formy opodatkowania.
To samo dotyczy ulgi na start – przedsiębiorca nie płaci wtedy własnych składek społecznych, ale nadal może mieć obowiązek zapłaty pełnej składki zdrowotnej wynikającej z przepisów.
Wakacje składkowe w 2026 roku
Przedsiębiorca spełniający ustawowe warunki może skorzystać z wakacji składkowych za jeden wybrany miesiąc w roku kalendarzowym.
Zwolnienie może obejmować własne składki przedsiębiorcy na:
- ubezpieczenie emerytalne,
- ubezpieczenia rentowe,
- ubezpieczenie wypadkowe,
- dobrowolne ubezpieczenie chorobowe,
- Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy – jeżeli są należne.
Składki objęte zwolnieniem finansuje budżet państwa, dlatego miesiąc wakacji składkowych nie oznacza przerwy w podleganiu ubezpieczeniom.
Wakacje składkowe nie obejmują składki zdrowotnej ani składek należnych za pracowników i inne osoby ubezpieczone.
Kto może skorzystać z wakacji składkowych?
Ulga jest przeznaczona między innymi dla przedsiębiorców wpisanych do CEIDG, którzy spełniają ustawowe wymagania.
Jednym z warunków jest limit ubezpieczonych. W miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku przedsiębiorca nie może mieć zgłoszonych do wskazanych ubezpieczeń więcej niż 10 osób, licząc również siebie.
Obowiązuje również limit związany z przychodem działalności oraz zasady dotyczące świadczenia usług na rzecz byłego pracodawcy.
Wakacje składkowe stanowią pomoc de minimis.
Czy można skorzystać z wakacji składkowych podczas ulgi na start?
W praktyce ulga na start i wakacje składkowe nie nakładają się w prosty sposób. Jednym z warunków wakacji składkowych jest podleganie przez przedsiębiorcę w odpowiednim okresie ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu działalności.
Osoba korzystająca z ulgi na start właśnie tym ubezpieczeniom z działalności nie podlega. Z wakacji składkowych większe znaczenie praktyczne ma więc możliwość skorzystania po wejściu w okres opłacania składek społecznych.
Jak złożyć wniosek o wakacje składkowe?
Wniosek RWS składa się elektronicznie przez eZUS.
Należy go złożyć w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który przedsiębiorca chce uzyskać zwolnienie.
Jeżeli przedsiębiorca chce skorzystać z wakacji składkowych za listopad, wniosek powinien złożyć w październiku.
Pełny ZUS, preferencyjny ZUS i zdrowotna – nie myl tych pojęć
W praktyce określenie „ZUS przedsiębiorcy” obejmuje kilka różnych należności.
Składki społeczne to przede wszystkim składka emerytalna, rentowa, wypadkowa oraz dobrowolna dla przedsiębiorcy składka chorobowa.
Osobno funkcjonuje składka zdrowotna. Inne zasady dotyczą również Funduszu Pracy i Funduszu Solidarnościowego.
Z tego powodu informacja, że przedsiębiorca płaci „456 zł ZUS”, może być myląca, jeżeli chodzi wyłącznie o preferencyjne składki społeczne i pomija składkę zdrowotną.
Czy ubezpieczenie chorobowe przedsiębiorcy jest obowiązkowe?
Nie. Dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą ubezpieczenie chorobowe jest co do zasady dobrowolne.
Składki emerytalna, rentowe i wypadkowa są natomiast – przy braku szczególnego zwolnienia lub zbiegu tytułów – obowiązkowe.
Objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym ma znaczenie dla możliwości nabycia prawa do określonych świadczeń, między innymi zasiłku chorobowego po spełnieniu wymaganych warunków.
Etat i działalność gospodarcza – czy trzeba płacić pełny ZUS dwa razy?
Nie zawsze. Przy jednoczesnym zatrudnieniu na umowę o pracę i prowadzeniu działalności trzeba przeanalizować zbieg tytułów do ubezpieczeń.
Jeżeli z umowy o pracę osiągana jest podstawa co najmniej równa minimalnemu wynagrodzeniu, przedsiębiorca może w określonych przypadkach nie podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z działalności.
Nie oznacza to automatycznie braku składki zdrowotnej z działalności. Ubezpieczenie zdrowotne podlega odrębnym zasadom.
Nowa firma a forma opodatkowania
Przedsiębiorca powinien analizować składki ZUS razem z podatkiem, ale nie powinien tych dwóch obszarów utożsamiać.
Forma opodatkowania nie decyduje bezpośrednio o tym, czy przedsiębiorca ma prawo do ulgi na start lub preferencyjnych składek społecznych. Ma natomiast bardzo duże znaczenie dla sposobu obliczania składki zdrowotnej.
Przy wyborze pomiędzy skalą podatkową, podatkiem liniowym i ryczałtem należy więc policzyć łącznie podatek, składki społeczne i składkę zdrowotną.
Jak wygląda typowa kolejność ulg ZUS dla nowej firmy?
W uproszczonym modelu przedsiębiorca spełniający wszystkie wymagania może przechodzić przez następujące etapy:
- ulga na start – okres bez własnych składek społecznych,
- preferencyjne składki społeczne – przez 24 miesiące,
- Mały ZUS Plus – jeżeli spełnia m.in. limit przychodów i pozostałe warunki,
- składki na zasadach ogólnych – gdy ulgi się zakończą albo warunki nie są spełnione.
W odpowiednich okresach możliwe jest dodatkowo skorzystanie z wakacji składkowych.
Nie jest jednak prawidłowe założenie, że każdy przedsiębiorca automatycznie przejdzie przez wszystkie te etapy. Każda preferencja ma własne warunki.
„ZUS dla nowej firmy” nie jest jedną stałą kwotą. Trzeba osobno ustalić prawo do ulgi na start, preferencyjnych składek i Małego ZUS Plus, a następnie doliczyć składkę zdrowotną właściwą dla formy opodatkowania.
FAQ – składki ZUS dla nowych firm w 2026 roku
Czy nowa firma musi od razu płacić pełny ZUS?
Nie zawsze. Osoba fizyczna rozpoczynająca działalność może po spełnieniu warunków skorzystać z ulgi na start, a następnie z preferencyjnej podstawy składek społecznych.
Czy podczas ulgi na start płaci się składkę zdrowotną?
Tak. Ulga na start dotyczy ubezpieczeń społecznych, ale nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku opłacania składki zdrowotnej, jeżeli podlega on temu ubezpieczeniu.
Ile wynoszą preferencyjne składki społeczne w 2026 roku?
Przy minimalnej podstawie 1441,80 zł i stopie wypadkowej 1,67% suma składek emerytalnej, rentowej, wypadkowej i dobrowolnej chorobowej wynosi 456,18 zł miesięcznie. Kwota nie obejmuje składki zdrowotnej.
Jak długo można płacić preferencyjny ZUS?
Preferencyjne składki społeczne można po spełnieniu warunków opłacać przez 24 pełne miesiące kalendarzowe.
Czy zawieszenie działalności wydłuża ulgę na start?
Nie. Okres ulgi na start biegnie również podczas zawieszenia działalności i nie jest z tego powodu przedłużany.
Kto może skorzystać z Małego ZUS Plus?
Jednym z podstawowych warunków jest nieprzekroczenie w poprzednim roku przychodu 120 000 zł przy całorocznym prowadzeniu działalności. Przedsiębiorca musi również spełnić pozostałe wymagania, w tym dotyczące minimalnego okresu prowadzenia firmy.
Jak długo można korzystać z Małego ZUS Plus od 2026 roku?
Od 2026 r. przedsiębiorca spełniający warunki może korzystać z Małego ZUS Plus przez 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności.
Czy Mały ZUS Plus obniża składkę zdrowotną?
Nie. Mały ZUS Plus dotyczy składek społecznych. Składkę zdrowotną przedsiębiorca rozlicza według zasad właściwych dla formy opodatkowania.
Ile wynosi minimalna składka zdrowotna na skali w 2026 roku?
Od lutego 2026 r. minimalna miesięczna składka zdrowotna przy zasadach ogólnych wynosi 432,54 zł. Za styczeń 2026 r. obowiązywała jeszcze minimalna kwota 314,96 zł wynikająca z poprzedniego roku składkowego.
Ile wynosi składka zdrowotna na ryczałcie w 2026 roku?
W zależności od rocznego przychodu miesięczna składka wynosi 498,35 zł, 830,58 zł albo 1495,04 zł.
Czy można mieć jeden miesiąc bez składek ZUS?
Przedsiębiorca spełniający warunki może skorzystać z wakacji składkowych za jeden wybrany miesiąc roku. Zwolnienie obejmuje własne składki społeczne przedsiębiorcy, ale nie obejmuje składki zdrowotnej ani składek za pracowników.
Czy wybór ryczałtu daje prawo do preferencyjnego ZUS?
Nie sama forma opodatkowania. Prawo do ulg społecznych ustala się na podstawie przepisów ubezpieczeniowych. Ryczałt ma natomiast znaczenie dla sposobu ustalania składki zdrowotnej.
Powiązane poradniki dla przedsiębiorców
- Rodzaje działalności gospodarczej – JDG, spółki i działalność nierejestrowana
- Ryczałt i karta podatkowa 2026 – stawki, limity i zasady
Podstawa prawna: w szczególności ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ustawa z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz przepisy wykonawcze określające wskaźniki i podstawy obowiązujące w 2026 r.
```
Komentarze