wtorek, 26 czerwca 2012

Zasady tworzenia ZFŚS






Artykuł jest fragmentem poradnika ZFŚS obowiązki pracodwacy i świadczenia dla pracowników.

Pracodawca, stosownie do możliwości i warunków, zaspokaja bytowe, socjalne i kulturalne potrzeby pracowników (art. 16 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy; dalej k.p.). Jest to jedna z podstawowych zasad prawa pracy. Została ona także wskazana w obowiązkach pracodawcy jako strony stosunku pracy (art. 94 pkt 8 k.p.). Pracodawca ma obowiązek w szczególności zaspokajać w miarę posiadanych środków socjalne potrzeby pracowników. 

Odpowiedzialność pracodawcy

Zgodnie z art. 12a ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (dalej ustawa o ZFŚS) kto, będąc pracodawcą lub będąc odpowiedzialnym, w imieniu pracodawcy, za wykonywanie przepisów ustawy, nie wykonuje przepisów ustawy albo podejmuje działania niezgodne z przepisami ustawy, podlega karze grzywny. W takich sprawach orzeka się na podstawie wniosku pochodzącego od właściwego organu Państwowej Inspekcji Pracy w trybie określonym przepisami kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.

Jeśli organizacja związkowa uzna, że środki zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (dalej ZFŚS) zostały wydatkowane niezgodnie z przepisami ustawy, organizacja związkowa ma prawo wystąpienia do sądu pracy z roszczeniem o zwrot tych kwot na konto ZFŚS lub o przekazanie należnych środków na fundusz, o ile pracodawca nie uczynił tego sam w obowiązującym terminie (zob. wyrok SN z 19 listopada 1997 r., I PKN 373/97, OSNAP 1998/17/507).

Odpowiedzialność pracodawcy nie sprowadza się tylko do naruszeń przepisów ustawy, ale także regulaminu działalności socjalnej, przy czym kryteria przyznawania pomocy przewidziane regulaminem muszą być spójne z treścią ustawy.

Pracodawca nie ma obowiązku uiszczenia odsetek od kwot nieprzekazanych w terminie na rachunek bankowy funduszu (zob. wyrok SN z 13 kwietnia 1999 r., I PKN 663/98, OSNP 2000/14/534).

Obowiązek tworzenia ZFŚS a kryteria dla pracodawców

Podstawową formą socjalnej aktywności wielu pracodawców jest zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. Zasady jego tworzenia, kategorie świadczeń, definicję działalności socjalnej oraz obiektów służących tej działalności określa ustawa o ZFŚS.

Sfera budżetowa

Pracodawcy prowadzący działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych tworzą ZFŚS, bez względu na liczbę zatrudnianych pracowników. Nie mogą zrezygnować z utworzenia funduszu ani zmieniać wysokości odpisu. Pozostali pracodawcy tworzą fundusz w zależności od liczby zatrudnionych pracowników.

Co najmniej 20

Pracodawcy zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty tworzą go obowiązkowo (art. 3 ust. 1 ustawy o ZFŚS). Chodzi tu o pracodawców nieprowadzących działalności w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych.

Przykład:

Liczba pracowników a obowiązek tworzenia ZFŚS


W zakładzie pracy jest zatrudnionych 19 osób na pełny etat i 8 półetatowców. Daje to w sumie 23 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. W takiej sytuacji należy utworzyć ZFŚS.

U tych pracodawców układ zbiorowy pracy może dowolnie kształtować wysokość odpisu na fundusz (zmniejszać lub zwiększać), może także postanawiać, że nie będzie tworzony (art. 4 ust. 1 ustawy o ZFŚS).

U pracodawców, których pracownicy nie są objęci układem zbiorowym pracy, postanowienia w tych sprawach może zawierać regulamin wynagradzania. Jeżeli u tego pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa, postanowienia regulaminu wynagradzania w sprawie wysokości odpisu na fundusz lub nietworzenia funduszu wymagają uzgodnienia z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.

Uregulowania zawarte w art. 4 ustawy o ZFŚS to przepisy szczególne w stosunku do podstawowej zasady przewidzianej w art. 9 par. 2 i 3 k.p., zgodnie z którą postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych oraz regulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisy kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych, a postanowienia regulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych.

Przykład:

zmiana stanu zatrudnienia w ciągu roku


Pracodawca utworzył ZFŚS. Od 1 marca 2012 r. stan zatrudnienia uległ zmianie i wyniósł mniej niż 20 osób w przeliczeniu na pełne etaty. Mimo zaistniałej sytuacji pracodawca nie może zrezygnować z prowadzenia ZFŚS, ponieważ decydujący jest stan zatrudnienia na 1 stycznia 2012 r., który wynosił co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty.

Zasada obowiązująca od 1 stycznia 2004 r., zgodnie z którą pracodawcy mogą zrezygnować z tworzenia ZFŚS bądź dowolnie ukształtować odpis przez zamieszczenie odpowiednich uregulowań w układach zbiorowych pracy lub regulaminach wynagradzania, nie dotyczy pracodawców prowadzących działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych.

Mniej niż 20 pracowników

Pracodawcy nieprowadzący działalności w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych i zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku mniej niż 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty nie mają obowiązku tworzenia funduszu. Mogą jednak utworzyć go dobrowolnie do wysokości i na zasadach określonych w ustawie o ZFŚS. Jeśli pracodawca tego nie zrobi, może wypłacać świadczenie urlopowe. Jeśli jednak podejmie decyzję, że nie tworzy w ogóle ZFŚS i rezygnuje z wypłaty świadczenia urlopowego, to ma obowiązek powiadomić o tym pracowników w terminie do końca stycznia danego roku kalendarzowego w sposób przyjęty w zakładzie.

Świadczenie urlopowe

Świadczenie urlopowe nie pochodzi ze środków ZFŚS. Aby je otrzymać, pracownik nie przedstawia żadnego zaświadczenia o osiąganych dochodach. Przysługuje ono pracownikowi raz w roku, jeśli korzysta on w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych. Jego wysokość ustala pracodawca, z tym że nie może być ono wyższe niż wysokość odpisu podstawowego na ZFŚS w danym roku, jest też ustalane proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika. W tym roku kwota odpisu podstawowego jest taka sama jak w roku ubiegłym i wynosi 1093,93 zł.

Maksymalne kwoty świadczenia urlopowego w 2012 r.

Świadczenie urlopowe dla pracownika                      

zatrudnionego w normalnych warunkach pracy

Kwota

na pełny etat 1093,93 zł
na 3/4 etatu 820,45 zł
na 1/2 etatu 546,97 zł
na 1/4 etatu 273,48 zł


wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze – w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych

na pełny etat 1458,57 zł
na 3/4 etatu 1093,93 zł
na 1/2 etatu 729,29 zł
na 1/4 etatu 364,64 zł

młodocianego

w pierwszym roku nauki 145,86 zł
w drugim roku nauki 175,03 zł
w trzecim roku nauki 204,20 zł

Jest to spowodowane wprowadzeniem zmian do ustawy o ZFŚS. Zgodnie z nimi podstawa do obliczenia odpisów na ZFŚS jest taka sama jak w roku 2011 i wynosi 2917,14 zł.

Nie należy tego świadczenia mylić ze świadczeniem urlopowym dla nauczycieli odmiennie uregulowanym przez Kartę nauczyciela.

Działalność w trakcie roku

Inne zasady dotyczące obowiązku tworzenia funduszu obowiązują w stosunku do pracodawców innych niż z jednostka budżetowa i samorządowy zakład budżetowy, którzy dopiero rozpoczynają swoją działalność w trakcie roku kalendarzowego.

Pracodawca rozpoczynający działalność w danym roku kalendarzowym, jeśli jest zobowiązany do utworzenia ZFŚS, dokonuje odpisu na fundusz dopiero w następnym roku kalendarzowym przypadającym po roku, w którym tę działalność rozpoczął.

Nie ma w tym przypadku znaczenia rozpoczęcie działalności na początku czy też pod koniec roku kalendarzowego, gdyż obowiązek ten i tak powstanie zawsze z początkiem nowego roku kalendarzowego (art. 6a ust. 1 ustawy o ZFŚS). Pracodawcy rozpoczynający działalność po raz pierwszy korzystają z odroczenia obowiązku tworzenia funduszu do następnego roku kalendarzowego.

Zasada ta odnosi się jedynie do pracodawców, którzy rozpoczęli swoją działalność od początku, tzn. utworzona jednostka organizacyjna nie powstała w drodze przekształceń, komercjalizacji, przejęcia, podziału lub połączenia zakładu pracy lub jego części z jednoczesnym przejęciem pracowników, a także zmiany formy prawnej prowadzonej działalności. Jeśli natomiast podmiot gospodarczy rozpoczyna działalność, lecz powstał w wyniku np. przekształcenia lub komercjalizacji, to zastosowanie znajdą zasady ogólne.

Z orzecznictwa:

Ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa nie powoduje likwidacji działającego w tym przedsiębiorstwie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Wyrok SN z 2 września 1999 r., sygn. akt I PKN 242/1999, PPiPS z 2001 r. nr 1, poz. 27; OSNP-wkł. z 2000 r. nr 3, poz. 8; M.Prawn. z 2000 r. nr 4, poz. 205.

Przepis art. 6a ust. 1 nie dotyczy także jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych, ponieważ one, podobnie jak podmioty, których rozpoczęcie działalności nastąpiło w roku kalendarzowym w wyniku komercjalizacji, przejęcia, podziału lub połączenia zakładu lub jego części z równoczesnym przejęciem pracowników, tworzą fundusz.

Zawsze z chwilą rozpoczęcia działalności ZFŚS tworzą pracodawcy:

■ będący jednostką budżetową lub samorządowym zakładem budżetowym,

■ rozpoczynający swoją działalność w ciągu roku w wyniku komercjalizacji, przejęcia, podziału lub połączenia zakładu pracy lub jego części z jednoczesnym przejęciem pracowników, jeśli zatrudniają co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty.

Przykład:

Powstanie zakładu budżetowego w trakcie roku


Samorządowy zakład budżetowy powstał w trakcie roku kalendarzowego. Musi on utworzyć ZFŚS bez względu na liczbę zatrudnionych. Odpisami objęte zostają te miesiące, w których zakład będzie funkcjonował.

Pełna wersja poradnika: ZFŚS obowiązki pracodawcy i świadczenia dla pracowników.



0 komentarze:


Popularne posty

Archiwum bloga

Etykiety

adwokat akt oskarżenia akta osobowe pracowników alimenty asystent rodziny awans w pracy badania pracownicze bank bank centralny bezpłatne leki bik brak umowy o pracę budżet domowy choroby zawodowe co to jest stosunek pracy CV czas pracy dane osobowe pracownika darowizna deweloper długi spadkowe dodatek mieszkaniowy dodatki do wynagrodzeń dodatkowy urlop macierzyński dokumenty zastrzeżone dowód osobisty działalność gospodarcza dziedziczenie dzienny dom opieki egzekucja alimentów ekonomiczna jazda eksmisja emerytura emerytury firma windykacyjna forex fundusz inwestycyjny gara na forex giełda godziny nadliczbowe gospodarstwo agroturystyczne gwarancja historia kredytowa ike ikze inwestowanie na forex inwestowanie w złoto kapitał początkowy kara dla pracownika kara porządkowa karta dużej rodziny karta kredytowa karta nauczyciela kodeks pracy stosunek pracy komornik kontakty z dzieckiem konto bankowe konto osobiste konto oszczędnościowe kontrola na zwolnieniu lekarskim kontrola pracowników koszty sądowe kredyt kredyt studencki księga przychodów i rozchodów kwalifikacje zawodowe pracownika licytacja komornicza licytacja komornicza mieszkania lokata manager doskonały menadżer mieszkanie mobbing motywacja pracowników nawiązanie stosunku pracy numer telefonu obligacje obligacje skarbowe obrona przed dyskryminacją ochrona emerytalna ochrona przedemerytalna odpowiedzialność pracownika odprawa pośmiertna odstąpienie od umowy odszkodowanie ofe ogłoszenie upadłości ogrzewanie domu okres przedemerytalny opieka opieka nad dzieckiem opieka społeczna oszczędzanie oszczędzanie pieniędzy oszustwo państwowa inspekcja pracy pełnomocnictwo pieniądze z unii europejskiej pit-11 podatek od nieruchomości podróż służbowa podstawowe zasady prawa pracy podwyżka w pracy podział majątku wspólnego polski bank pomoc prawna pomoc prawnika pomoc społeczna porada prawna postępowanie nakazowe powództwo pozew pożyczka praca na czarno praca przy komputerze praca w Irlandii praca w niedziele praca w niemczech praca w porze nocnej praca w szczególnych warunkach praca w święto praca za granicą pracownica w ciąży pracownik młodociany pracownik na chorobowym prawa pacjenta prawa pracownika prawo konsumenckie prawo pracy prywatny samochód osobowy przemoc domowa przepisanie domu przepisy BHP przerwa na karmienie przerwa w pracy przerwy w pracy przywrócenie do pracy rachunki za prąd regulamin pracy regulamin wynagradzania rejestracja telefonu renty rękojmia rozdzielność majątkowa rozmowa kwalifikacyjna rozwód rzecznik praw pacjenta samochód sanatorium z nfz sanatorium z zus sąd sąd pracy separacja składki zus składniki wynagrodzenia za pracę spadek spółdzielnia socjalna sprzedaż mieszkania stan nieczynny nauczyciela stanowisko pracy stosunek pracy stosunek pracy definicja system dokumenty zastrzeżone systemy czasu pracy szukanie pracy środki trwałe świadczenia opiekuńcze świadczenie przedemerytalne świadectwo pracy świadek telefon telepraca telepraca kodeks pracy temperatura w miejscu pracy testament transport sanitarny trzynasta pensja ubezpieczenie ubezpieczenie oc układ zbiorowy pracy ulga na dziecko ulga rehabilitacyjna ulgi podatkowe umorzenie postępowania umowa dożywocia umowa najmu umowa o dzieło umowa o pracę umowa o pracę na zastępstwo umowa o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy umowa z nianią umowa zlecenia umowa zlecenie umowy cywilnoprawne umowy o pracę url urlop bezpłatny urlop macierzyński urlop na opiekę nad dzieckiem urlop na żądanie urlop ojcowski urlop okolicznościowy urlop rodzicielski urlop szkoleniowy urlop wychowawczy urlop wypoczynkowy usługi opiekuńcze ustalenie ojcostwa ustalenie wynagrodzenia za pracę uzdrowisko z nfz użytkowanie wieczyste warunki zatrudnienia wczasy pod gruszą wcześniejsza emerytura włoskie prawo pracy wolontariat wydziedziczenie wyłudzenie kredytu wynagrodzenie chorobowe wynagrodzenie za pracę wynagrodzenie za urlop wynajmem mieszkania wypadek w pracy wypowiedzenie umowy o pracę wypowiedzenie zmieniające wyrok nakazowy zabezpieczenie alimentów zachowek zakupy w internecie zarabianie na emeryturze zasady prawa pracy zasiedzenie zasiłek chorobowy zasiłek dla bezrobotnych zasiłek macierzyński zasiłek opiekuńczy zasiłek pogrzebowy zasiłki zaświadczenie o zarobkach zaświadczenie o zatrudnieniu zatrudnianie cudzoziemców zatrudnianie młodocianych zawieszona emerytura zażalenie ZFŚS zmiana nazwiska zostać kierownikiem ZUS zwolnienie chorobowe zwolnienie grupowe zwolnienie grupowe pracowników zwolnienie lekarskie zwolnienie pracownika